De Griekse minister van Financiën Giorgos Papakonstantinou haalde opgelucht adem. Maandag slaagde hij er in om een staatslening van 8 miljard euro te plaatsen. Het ging zelfs opvallend gemakkelijk.

Hij had die dag ook 25 miljard euro op kunnen halen, want voor dat bedrag was er door internationale geldschieters ingeschreven op de uitgifte.

De Griekse overheid betaalt wel een forse prijs voor het nieuwe geld. Maar liefst 6,1 procent per jaar beloofde Papakonstantinou op de vijfjarige staatslening te betalen. De 8 miljard die werd opgehaald, gaat de Griekse belastingbetaler alleen aan rente al bijna 2,5 miljard kosten.

Niet uit de problemen
Of misschien betalen tegen die tijd alle Europeanen wel mee aan de Griekse rentelast. Want hoewel de lening schijnbaar eenvoudig werd geplaatst, is Griekenland nog lang niet uit de problemen. De kans dat het mis gaat en Europa te hulp moet schiete is maandag nauwelijks afgenomen.

Dat vinden ze bij kredietbeoordeelaar Moody’s ook. Na de succesvolle plaatsing van de lening liet Moody's weten dat het risico van verdere daling van de Griekse kredietwaardigheid niet is afgenomen.

Moody’s kijkt vooral naar de doortastendheid waarmee de Griekse regering bezuinigingen doorvoert, en is daar niet gerust op. Dat de 8 miljard euro zou worden opgehaald, had de kredietbeoordelaar wel verwacht, liet Sarah Carlson van Moody’s weten.

Het blijft dus spannend voor Griekenland. Hoe loopt dit af? Hier vijf meer of minder waarschijnlijke scenario’s voor het eindspel:

1. Het meest optimistische scenario
Griekenland kan blijven lenen. Het land gaat langs de rand van de afgrond, maar de kapitaalstroom droogt (net) niet op. De overheid bezuinigt precies genoeg om het vertrouwen van de internationale kapitaalschieters niet helemaal te verspelen.

Oude schuld kan telkens worden gefinancierd met nieuwe schuld, tegen een hoge, maar betaalbare rente. Precies zoals afgelopen maandag gebeurde. Dit is het scenario waar de Griekse regering op aan lijkt te sturen. Het is een zeer gunstig script, maar behoorlijk onwaarschijnlijk.

2. Het meest waarschijnlijke scenario
Waarschijnlijker is dat het uitblijven van harde en pijnlijke bezuinigingen buitenlandse financiers uiteindelijk toch afschrikt. Griekenland kan de schuld dan niet meer ‘doorrollen’ en dreigt betalingen te missen.

Een Griekse default zou andere eurolanden aan de Middellandse Zee kunnen besmetten. Griekenland is daarom too big to fail. De EU zal moeten ingrijpen. Misschien met een directe lening van Brussel aan Athene, maar waarschijnlijker is een soort gerantstelling van Duitsland (en Nederland) voor nieuwe Griekse obligaties.

Daar vragen de redders wel wat voor terug. De redding van Griekenland moet pijn doen. Al was het maar om Italië en Portugal niet op een idee te brengen. In Brussel wordt nu al over de straf voor de Grieken nagedacht.

De redding zal gepaard gaan met verlies van soevereiniteit. Athene mag niet langer de eigen begroting maken en uitvoeren. Alle bonnetjes gaan via Brussel.

3. Het meest pijnlijke scenario
Maar misschien wint het verstand in Griekenland. Als de bevolking door krijgt hoe slecht het land er voor staat, zijn echte bezuinigingen wel mogelijk.

De vakbonden zouden dan akkoord moeten gaan met een daling van de lonen. Alleen dan kan de concurrentiepositie van Griekenland verbeteren, en kan het land zich uit de problemen exporteren.

Vóór de invoering van de euro kon dat met een simpele devaluatie van de drachme. Nu moet dat via een moeizaam proces van loonaanpassing.

4. Het meest gewaagde scenario
Griekenland stapt half uit de euro, volgens het mechanisme dat de excentrieke Britse econoom Charles Goodhart deze week in de Financial Times beschreef. Het land behoudt de euro voor internationale transacties. Voor binnenlands gebruikt voert men een nieuwe ‘munt’ in.

Die munt wordt in omloop gebracht door de overheid, die bedrijven en ambtenaren (deels) in schuldpapier gaat uitbetalen. Deze ‘IOU-drachmen’ worden een wettelijk betaalmiddel voor binnenlandse betalingen (behalve voor belastingen). Op deze manier ontstaat een binnenlandse valuta met een flexibele wisselkoers ten opzichte van de euro. Zo kan Griekenland devalueren zonder de euro te verlaten.

Briljant plan. Op papier.

5. Het onmogelijke scenario
Griekenland stapt helemaal uit de euro. Amerikaanse economen en analisten praten er graag over. Maar het is praktisch onmogelijk. Behalve de spontane bankencrisis die zo’n stap zou veroorzaken (alle Grieken zullen snel hun euro’s over de grens brengen en ook buitenlands kapitaal vlucht weg), maakt het de schulden alleen maar ondragelijker.

De Griekse overheid heeft geleend in euro’s en moet ook in euro’s terugbetalen. Dat wordt met een waardeloze eigen munt onbetaalbaar. Gevolg is dat schuldeisers beslag zullen proberen te leggen op Griekse tegoeden in het buitenland.

Wanbetaler Griekenland wordt geïsoleerd in de EU. De economie gaat op slot.

(Nee, en de Grieken uit de euro gooien gaat helaas ook niet...)

Lees ook:

Analyse Jeroen de Boer: Explosie staatsschuld wordt westerse zaak