Wellink kreeg veel verwijten tijdens de verhoren van de parlementaire commissie De Wit over de oorzaken van de kredietcrisis. Zijn positie zou van zijn getuigenissen komende week kunnen afhangen.

Genodigden stelden onder meer dat er onvoldoende toezicht is uitgeoefend door De Nederlandsche Bank (DNB), onder leiding van Wellink. Moeilijke termen als 'Stockholm syndroom', 'regulatory capture' en 'moral hazard' vielen.

Het verst ging accountant Jules Muis. Die vond het toezicht van DNB op de financiële sector en vooral de excuses achteraf "bijzonder zwak". Muis suggereerde dat Wellink moet opstappen.

Stockholm Syndroom
Critici wekten de suggestie dat de bancaire toezichthouder te veel luistert naar het 'old boys network' in de financiële wereld. De Nederlandsche Bank zou wel eens teveel vergroeid kunnen zijn met het belang van de Nederlandse bankensector, en niet streng genoeg letten op de risico's die banken nemen.

De toezichthouder zou gegijzeld zijn door bankbelangen en sympathie hebben gekregen voor de banken; het zogenaamde 'Stockholm Syndroom', een pschologische toestand waarin gegijzelden gaan sympathiseren met hun gijzelnemers.

De cruciale vragen voor Wellink zullen daarom zo'n beetje dezelfde zijn als die vrijdag 29 januari gesteld werden aan Henk Brouwer, directeur Toezicht bij DNB: Zag u de crisis aankomen, wanneer zag u het, hóe zag u dat? Had u enig idee van de omvang? Wat heeft u toen gedaan? Waarom heeft u niet zus-en-zo ingegrepen? Meneer X, die wij op bezoek hadden, vond dat u er maar een zooitje van gemaakt heeft. Vindt u dat ook?

Voorspelbare antwoorden
En net zo voorspelbaar als de vragen zullen de antwoorden zijn.

"We hadden signalen dat er iets stond aan te komen." "Medio 2007 kregen wij het idee dat er in de VS iets mis begon te gaan." "Er ontstonden bubbels." "We hebben gewaarschuwd." "Ik heb brieven geschreven. Ik heb actie ondernomen, maar niemand luisterde." "Ik heb dit bij mijn Europese collega's aangekaart. Maar de wil ontbrak om actie te ondernemen." "Ik ben het niet eens met wat meneer X zei en dat is dan ook geheel voor zijn rekening."

Op het belangrijkste onderwerp, het ontstaan van de kredietcrisis, zal Wellink vermoedelijk redelijk wegkomen.

Balletje terug
De vragen over beloningsbeleid en bonussen zullen al wat moelijker worden. Maar Wellinks verweer zal in grote lijnen hetzelfde zijn als dat van zijn ondergeschikte, Henk Brouwer: ja, DNB heeft in principe de mogelijkheden om in te grijpen in de beloningen bij banken. Maar ook: nee, DNB heeft niet de wettelijke mogelijkheden om te bepalen hoe hoog die beloningen en bonussen dan wel moeten of mogen zijn. Daar gaat de politiek over.

Mogelijk zal Wellink erkennen dat er een verband is tussen de hoge beloningen en de wil om steeds grotere risico's te nemen. Maar hij zal ook betogen dat het DNB aan wettelijke instrumenten ontbreekt om die risico's in te dammen. Waarmee hij de bal terugspeelt naar de politiek, die aarzelde met het invoeren van stringentere wetten.

Er zullen ook zeer technische vragen langskomen, want Wellink is tenslotte voorzitter van het internationale Basel-comité dat gaat over de kapitaaleisen voor banken.

Icesave en ABN Amro
Echt moeilijk gaat Wellink het krijgen met concrete dossiers zoals Icesave en ABN Amro. Econoom Sweder van Wijnbergen ging tijdens zijn verhoor voor de commissie De Wit fel tekeer tegen Wellink. Hij vergeleek de DNB-president met een Albanese gouverneur die aarzelde om in te grijpen bij een landelijke pyramidespel-oplichterlij, met als gevolg wijdverspreide chaos en problemen toen het pyramidespel in elkaar klapte en tienduizenden mensen hun geld kwijt waren.

Wellink had en publique moeten waarschuwen voor Icesave en gelijksoortige banken, vonden Van Wijnbergen en ook voormalig Rabobank-bestuursvoorzitter Bert Heemskerk. Dat deed Wellink niet. Er is bijvoorbeeld een geheimhoudingsplicht. Wellink zal waarschijnlijk gedwongen worden aan te geven of hij vóór of tegen het opheffen van die geheimhoudingsplicht is.

Politieke dekking
Dan is er de roemruchte overname van ABN Amro in 2007. Het is eigenlijk een vreemde eend in de bijt bij de verhoren over de kredietcrisis.

Want wat doet het verhaal over die bank in een onderzoek over de kredietcrisis? Als buitenstaander vraag je je af wat De Wit & Co. nu eigenlijk onderzoeken: het ontstaan van de kredietcrisis of de overname van ABN Amro?

Hoe dan ook, ook op dit dossier zal Wellink aanstaande maandag en donderdag het vuur aan de schenen gelegd worden. De centrale vraag: waarom adviseerde Wellink destijds minister Bos tóch om een vergunning van geen bezwaar af te geven voor de overname van ABN Amro, gezien de twijfels die hij had?

Uit het boek 'De Prooi' van Jeroen Smit stijgt het beeld op van een Wellink die zijn best deed om te voorkomen dat ABN Amro opgesplitst werd, maar daarbij geen steun kreeg van premier Balkenende en minister Bos van Financiën. Wellink heeft ook min of meer actief meegewerkt aan een poging om ABN Amro en ING begin 2007 samen te brengen in één Nederlandse superbank.

De commissie De Wit zal willen ingaan op het beeld dat Wellink steeds weer weigerde actie te ondernemen in de dossiers Icesave en ABN Amro, omdat hij politieke rugdekking ontbeerde. De commissie zal willen weten waarom Wellink steeds op die dekking wachtte en niet zelfstandig actie ondernam. Zou het kunnen dat Wellink niet gegijzeld werd door de belangen van de banken, maar eerder door politieke belangen?

Waar was Wellink, kortom, op de momenten die ertoe deden?