De wereldwijde luchtvaartsector is zwaar geraakt door de economische crisis. Het jaar 2009 gaat de boeken in als het jaar met de ergste vraagterugval in de historie, aldus brancheorganisatie IATA.

IATA-topman Giovanni Bisignani rekent voor 2010 echter op voorzichtig herstel, mede dankzij een inmiddels aantrekkende vraag. Uit cijfers van de luchtvaartorganisatie blijkt dat de wereldwijde passagiersvraag in december 2009 4,5 procent hoger lag dan dezelfde maand een jaar eerder.

Resultaten AF-KLM
Ook Air France-KLM (AF-KLM) had het zwaar. De Frans-Nederlandse luchtvaartgroep presenteerde vier kwartalen op rij rode cijfers.

AF-KLM lijdt onder meer onder brandstofcontracten met vaste prijzen, die het bedrijf afsloot voordat de kerosineprijzen door de crisis instortten.

Ontwikkeling van koers
Met het inklappen van de wereldeconomie en de daarmee gepaard gaande vraagterugval, heeft de luchtvaartmaatschappij ook op de beurs een duikvlucht gemaakt. Het aandeel AF-KLM noteerde voorjaar 2007 nog boven de 35 euro. Op 6 maart 2009 noteerde het fonds op een dieptepunt van 6,37 euro.

Sindsdien verdubbelde het aandeel weer in waarde tot circa 12 euro.

Genomen maatregelen
Om de hevige economische tegenwind zo goed mogelijk op te vangen trof de luchtvaartmaatschappij op verschillende vlakken maatregelen. Zo schroefde AF-KLM herhaaldelijk de capaciteit terug. Die lag daardoor bijvoorbeeld in de zomer van 2009, traditioneel de drukste periode, 5 procent lager dan een jaar eerder. Dit om het aantal onbezette stoelen zo beperkt mogelijk te houden.

Vliegmaatschappijen kregen tijdens de recessie van 2009 ook te maken met een verschuiving, van zakenreigers die voorheen businessclass vlogen maar nu economyclass (moesten) reizen. Air France en KLM speelden op die trend in door introductie van respectievelijk de tussenklasse Premium Voyager en de Economy Comfort-zone, die stoelen met meer beenruimte biedt.

Focus op kostenbesparingen
Los daarvan zette AF-KLM zwaar in op kostenreductie. Voor het huidige gebroken boekjaar, dat tot eind maart 2010 loopt, komen de nu geplande besparingen uit op in totaal 700 miljoen euro.

Die kostenbesparingen zijn volgens het bedrijf met name te danken aan het stroomlijnen van processen en het terugdringen van de hoeveelheid banen. Het totale aantal medewerkers ligt daardoor in 2011 naar verwachting 9 tot 11 procent lager dan in 2008.

Kentering aan de vraagzijde?
Dankzij de genomen maatregelen wordt de luchtvaartmaatschappij ‘leaner and meaner’. Bovendien lijkt sprake te zijn van een kentering aan de vraagzijde, kijkend naar de cijfers over december 2009.

AF-KLM vervoerde die maand 5,5 miljoen passagiers. Dat is 5,1 procentpunt minder dan in dezelfde periode een jaar eerder, maar 0,1 miljoen meer dan in november 2009. De omzet bij het passagiersvervoer steeg in december 2009 licht vergeleken met een jaar eerder, dankzij een verbetering in de premium class.

Bij de vrachtdivisie (inclusief die van Martinair) kwam in december de benuttingsgraad uit op 70,1 procent, 8,4 procentpunt hoger dan een jaar eerder. Met een opvallend herstel in Azië.

Blik van beleggers
De blik van beleggers zal woensdag 10 februari gericht zijn op de derdekwartaalcijfers van AF-KLM. De vraag is in hoeverre het (negatieve) resultaat dit keer meevalt.

Door persbureau ANP gepolste analisten verwachten gemiddeld een nettoverlies van 234 miljoen euro. Dat is minder dan de helft van het verlies in dezelfde periode een jaar eerder, maar 88 miljoen euro meer dan in het voorgaande kwartaal.

Optimisme over ontwikkeling
Desalniettemin heerst bij sommige analisten optimisme over de verdere ontwikkeling bij de grote Europese luchtvaartmaatschappijen en AF-KLM in het bijzonder. Immers, de omzetontwikkeling in de luchtvaartsector reageert doorgaans versterkt op ontwikkelingen in de economie, waar inmiddels sprake is van herstel.

En vanwege de hoge vaste kostenbasis van Air France-KLM groeit de winst snel indien de omzet stijgt, stelt een analist van Theodoor Gilissen. "Door deze twee effecten verwachten wij voor de luchtvaartmaatschappij een sterke winstgroei, ondanks dat wij uitgaan van een gematigd economisch herstel."

Zakenbank Morgan Stanley rekent voor 2010 op een 3 tot 4 procent groei in het passagiersvolume voor de grote traditionele luchtvaartmaatschappijen en een plus in vrachtvervoer van maar liefst 10 procent. Morgan Stanley noemt AF-KLM zelfs topkeuze in deze sector.

Weer in beeld
De luchtvaartmaatschappij is dus nadrukkelijker in beeld bij analisten. Al moeten beleggers in het achterhoofd houden dat de sector heel kwetsbaar is. Niet alleen de olieprijs is daarbij een factor van belang, ook zijn er onzekere risico's van terreuraanslagen en ziektes als de Mexicaanse griep.

Om nog maar te zwijgen van een eventuele economische terugval, als toch sprake blijkt te zijn van een W-recessie.

Lees ook:

Beperkte daling van passagiersvervoer AF-KLM

KLM paait reizigers met extra beenruimte 'achterin'

Air France-KLM uit belangrijke beursindex gegooid

Air France-KLM schrapt 1.500 banen