De Nederlandse bank NIBC maakte woensdag 17 maart bekend 750 miljoen euro te hebben opgehaald uit de kapitaalmarkt door een pakket aan hypotheekobligaties te verkopen.
Die obligaties zijn waardepapieren die hun waarde onttrekken aan het daaraan verbonden onderpand, in het geval van NIBC hypotheken uit de Nederlandse huizenmarkt. Met zulke financiële instrumenten is weinig mis.
Dat vinden niet alleen de banken die wel varen bij het verkopen van zulke herverpakte leningen, maar ook de toezichthouders, zoals De Nederlandsche Bank (DNB).
"Securitisatie (het verpakken van leningen, die een waarde toedichten en verkopen - red.) kan de negatieve bijeffecten van het herstructureringsproces verminderen", zei DNB in een kwartaalbericht dat uit kwam op dezelfde dag dat NIBC de succesvolle plaatsing van de herverpakking bekend maakte.
Vreemd?
Dat klinkt onlogisch. Het verpakken van leningen, dat veroorzaakte toch de kredietcrisis? Nee, het verpakken van leningen niet. Wel het stiekem aan die pakketten toevoegen van slechte leningen en dat tegen niemand zeggen.
Sinds de vroege jaren '80 is securitisatie in zwang. En waarom ook niet? Stel, je hebt als bank een heel groot bankgebouw in het centrum van Amsterdam dat getaxeerd is op 50 miljoen euro. Dan zit je op een enorme waarde waar je niets mee doet. Tegen die waarde kun je geld lenen bij een andere, grote bank.
Die andere bank verpakt vervolgens jouw hypotheek op je gebouw - die immers een langdurige looptijd heeft - met andere hypotheken in een bundel en verkoopt die. Dat maakt voor jou niet uit, je hypotheek blijft hetzelfde. Maar op die manier kan de bank die jou de lening verstrekt, geld creëren met die hypotheek en zo hypotheken van anderen financieren. En zo verder.
Fout
Dat werkt al bijna 30 jaar voorspoedig. Fout gaat het wanneer een bank slechte leningen met de goede meeverpakt, en dat pakket vervolgens verkoopt. De koper verkoopt het weer door, en die koper ook, et cetera. Als maanden later dan pas blijkt dat de eerste bank een paar slechte leningen meeverpakte, is er een probleem. Want wie heeft dat pakket leningen dan? En wat was het onderpand voor die leningen?
Helemaal erg wordt het als dat pakket leningen dan ook nog eens gebruikt blijkt te zijn als onderpand voor nieuwe leningen.
Maar als het onderpand van de hypotheken gewoon goed is, is er weinig aan de hand. Wel is belangrijk, zeker na de kredietcrisis, dat er transparantie is over wat er in een pakket leningen zit. Kredietbeoordelaars als Standard & Poor's, Fitch en Moody's werden vlak na de kredietcrisis ernstig bekritiseerd omdat zij niet goed genoeg hadden gekeken naar de producten die banken in elkaar draaiden.
Transparantie
Dat is nu wel anders. In Europa wordt inmiddels gesproken over het opzetten van een eigen, onafhankelijke kredietbeoordelaar. Ook is het nog steeds een idee om banken een 'levend testament' te laten opstellen, in feite een groot logboek waarin komt te staan welke hypotheken in welke gesecuritiseerde producten verpakt zitten. Op die manier is het altijd terug te leiden naar de originele verpakker.
Dat, gecombineerd met verhoogde kapitaaleisen aan banken, moet voorkomen dat boefjes snel geld kunnen maken en een nieuwe kredietcrisis kan ontstaan dankzij verstopte slechte leningen in kredietpakketten.
Lees ook:
Analyse Thijs Peters: Te vroeg voor hypotheekpakketjes
