Arend van den Berg
Deze week maakt FNV Bondgenoten de balans op van het cao-seizoen 2009-2010.
In harde getallen zal de pijn ongetwijfeld meevallen voor werknemers. Wie in weken dat de euro op z'n grondvesten schudt, 1,5 procent loonsverhoging voor gemeenteambtenaren binnenhaalt, mag niet mopperen.
Sowieso hebben Nederlandse werknemers nog weinig reden tot klagen. In het crisisjaar 2009 steeg de koopkracht voor huishoudens zelfs nog met 1,6 procent en dit jaar zit er een minnetje van een half procent in de prognoses van het Centraal Planbureau (CPB).
Koopkracht op peil
Zelfs nu het CPB de bezuinigingsplannen van de politieke partijen heeft doorgerekend, vallen de effecten voor alle huishoudens mee. Het CPB rekent in het basisscenario met een koopkrachtstijging van een kwart procent per jaar tot 2015. Bij de gedoodverfde regeringspartij VVD zou de koopkracht per saldo gelijk blijven, net als bij CDA en D66. De PvdA, SP en GroenLinks persen er zelfs een winstje van 0,25 procent uit.
Vergelijk dan eens met de ingrepen ten tijde van het kabinet Lubbers I, toen het legendarische akkoord van Wassenaar werd gesloten. De loonvoet bij de overheid daalde van plus 2,7 procent in 1982 naar minus 0,6 procent in 1984. De contractlonen in de marktsector kelderden van plus 7,3 procent in 1982 naar minus 0,1 procent in 1984.
Hebben de vakbonden dit keer dan voldoende munitie om dwars te gaan liggen? Ja, wel degelijk. Om meerdere redenen.
Ten eerste zijn die koopkrachtplaatjes van het CPB de gemiddelde uitkomst voor alle huishoudens. Als puntje bij paaltje komt - een nieuwe coalitie met een mix van de huidige plannen - komen ongetwijfeld sommige groepen werknemers er slechter af.
Bezuinigingen
Ten tweede dreigen er wel degelijk grote ingrepen in arbeidsvoorwaarden. VVD, D66 én GroenLinks bijvoorbeeld willen een eenvoudiger ontslagprocedure, met minder bescherming voor vaste werknemers.
Een hogere AOW-leeftijd is voor alle partijen behalve PVV en SP niet meer dan logisch. Fiscaal vriendelijk sparen ligt bij meerdere partijen onder vuur.
Diverse potentiële regeringspartijen als CDA, VVD en D66 willen de duur van de WW-uitkering bekorten, soms inclusief bevriezing van de hoogte: de uitkering stijgt nog wel mee met de inflatie maar niet met de loonontwikkeling.
En alle partijen willen snijden in het ambtenarenapparaat dan wel de lonen matigen.
Kortom, genoeg redenen - vanuit vakbondsperspectief - om de barricaden op te gaan.
Agressieve vakbond
De voortekenen wijzen al op een radicalere, agressievere vakbeweging. Bij de op een na grootste bond, AbvaKabo, kwamen afgelopen week strijdbare nieuwe bestuurders in de bondsraad. De bond wil maar liefst 20 procent van het budget besteden aan ledengroei - een marketingpercentage waar Unilever jaloers op zou worden.
Het zogeheten organizing gaat daarbij een grote rol spelen. Dat is een in Amerika bedachte strategie om werknemers op de werkvloer te mobiliseren. Niet willekeurig, maar zeer gericht, in een bedrijfstak en/of bedrijf waar kansen liggen voor de vakbeweging.
In de schoonmaaksector werd de methode met succes toegepast. Waar tot voor kort de vakbond nauwelijks een poot aan de grond kreeg, lukte dat nu wel. Dat leidde tot de welbekende overvolle vuilnisbakken op Schiphol én een akkoord met loonsverhoging.
Maak je borst maar nat.
Lees ook:
Provincieambtenaren voeren nog steeds actie
