Nee, de crisis is nog lang niet voorbij. En ja, er moet nog heel veel gebeuren voordat de situatie in Europa weer een beetje is genormaliseerd en er kan nog van alles misgaan. Maar sinds eind vorig jaar is de acute noodsituatie in de eurozone wel degelijk verminderd.

1. De politiek ontwaakt
Het heeft twee jaar geduurd, maar de Europese politici ontwaken langzaam uit hun winterslaap. Maandag werden tijdens de Eurotop zowaar weer een paar stappen gezet. Het nieuwe verdrag van alle EU-lidstaten behalve het Verenigd Koninkrijk en Tjechië, dat de begrotingsregels van het Stabiliteitspact extra scherpe tanden moet geven, komt er echt.

Dit verdrag zal de huidige crisis niet bestrijden, maar kan de volgende wel minder waarschijnlijk maken. Het was een voorwaarde voor landen als Duitsland en Nederland om verdere hulp in de huidige crisis te bieden.

Duitsland stemde maandag dan ook in met naar voren halen van het permanente noodfonds ESM, dat nu al in juli van dit jaar van start zal gaan. Het wordt uiteindelijk gevuld met 500 miljard euro. Dat is niet genoeg, maar in maart zal men bekijken of er meer geld in de pot moet.

2. Operatie Red de Euro
De ommekeer in de eurocrisis vond eind december vorig jaar plaats, toen de Europese Centrale Bank (ECB) voor 480 miljard aan nieuwe, driejaarsleningen aan het Europese bankwezen uitzette. Die banken zijn nu voor de komende jaren min of meer solvabel. Daarmee is een kanaal voor besmetting dichtgegooid.

Als banken in Zuid-Europa niet failliet gaan, hoeven overheden hun nek niet in de strop te steken door miljarden extra te lenen om ze te redden. ECB-president Mario Draghi heeft met de nieuwe leningen zijn hand tussen de Europese dominosteentjes gezet. De stenen staan allemaal nog zeer wankel, maar ze duwen elkaar niet meer om.

De driejaarslening van de ECB is de gamechanger die de dynamiek van de crisis net op tijd heeft veranderd. We gaan niet meer recht op de afgrond af. Er is tijd gekocht om de zaak structureel op orde te brengen.

3. Italië en Spanje weer in trek
Het opportunisme van de financiële markten is grenzeloos. Vorig jaar vluchtte het kapitaal weg uit Italië en Spanje en waren rentepercentages van zes en zeven procent geen reden om het geld te laten staan.

Nu is zien beleggers een rente van een of twee procentpunten lager opeens als een buitenkansje. Spanje en Italië halen de laatste weken met verrassend gemak geld op bij kapitaalschieters. Dat zijn niet alleen de banken die eerder goedkoop geld ophaalden bij de ECB.

Ook andere institutionele beleggers durven weer in te stappen. De politieke top is ververst en de markten hebben meer vertrouwen in het hervormingsbeleid van premier Monti In Italië en diens collega Rajoy in Spanje, dan de uitstelpolitiek van hun voorgangers.

De Spaanse en Italiaanse rentes dalen op eigen kracht. De ECB heeft de zijwieltjes er afgeschroefd: het opkoopprogramma van de centrale bank is vorige week min of meer op pauze gezet.

4. Geld stroomt terug
Zelfs de Amerikaanse geldmarktfondsen keren voorzichtig terug. In 2011 brachten die hun investeringen in kortlopen schuldpapier van bijvoorbeeld Franse banken maar liefst 97 procent terug. Het tij is gekeerd. Volgens de Financial Times zijn de Amerikanen sinds kort weer kopers van Franse – en Spaanse – bankschuld.

Zelfs de kapitaalvlucht uit Griekenland lijkt gestuit. Volgens de laatste cijfers nemen de deposito’s bij Griekse banken weer toe, na drie maanden van daling.

5. Groei in zicht
Dat Europa een recessie ontloopt is waarschijnlijk te veel gevraagd. Maar de macro-economische indicatoren vertonen de laatste tijd tekenen van herstel. In Duitsland is de belangrijke IFO-index, die het vertrouwen onder producenten meet, in januari voor de derde maand op rij gestegen. Vooral de verwachtingen van ondernemers zijn verbeterd.

De eerste schatting van de inkoopmanagersindex voor de eurozone wees in januari op een lichte toename van de industriële activiteit. Dat was een positieve verrassing en het beste cijfer sinds augustus 2011.

Nu de eurocrisis wat minder acuut is geworden, durven ondernemers hun hoofd weer uit het schuttersputje te steken. Als het vertrouwen toeneemt, kan de economie - ondanks miljardenbezuinigingen van overheden - weer wat groeien. En groei is uiteindelijk het beste medicijn in een schuldencrisis.

De crisis is niet voorbij. Een Grieks failliet, besmetting van Portugal, langdurige werkloosheid en een nieuwe lost generation, bezuinigingen, sociale onrust, ondergekapitaliseerde banken, problemen genoeg. Maar soms moet je ook even genieten van die paar vroege sneeuwklokjes.

Lees ook:

Nieuw europact, zonder VK en Tsjechië