Persconferenties van de ECB zijn er niet leuker op geworden, sinds Jean-Claude Trichet vijf jaar geleden de voorzitterhamer overnam van Wim Duisenberg. De Franse ECB-president is een meester in het praten zonder iets te zeggen, en houdt zich strak aan vaste, vooraf bedachte formuleringen.

Dat is saai. Maar ook verstandig. Vooral de Britse en Amerikaanse pers heeft er een handje van om in ieder woord van de ECB-president een voorspelling voor toekomstige rentebesluiten te horen. Bij Duisenberg ging het nog wel eens mis.

Boeventaaltje Trichet
Maar soms slipt er ook bij de gewiekste Fransman zomaar een inhoudelijke uitspraak tussendoor. Vaak verhult in het boeventaaltje van de econoom, maar voor de goede verstaander toch veelzeggend.

Donderdag was het weer zover, tijdens de persconferentie waarop hij de renteverlaging naar 2 procent bekend maakte. Op een vraag van een journalist over verdere renteverlagingen zei Trichet: “It is our intention not to be in a liquidity trap.” Wij zijn niet van plan in een liquiditeitsval terecht te komen.

Zo’n val ontstaat als tijdens een recessie de inflatie negatief is (een dalend prijspeil, deflatie), terwijl de centrale bank de rente al op nul heeft gezet. In die situatie zijn de reële leenkosten (rente min inflatie) voor bedrijven en consumenten nog altijd positief.

Lenen is te duur en de bestedingen blijven laag. De centrale bank kan niet veel meer doen om de situatie te verbeteren, want de rente staat al op nul.

Deflatiescenario
Veel economen denken dat Japan in de jaren negentig in een liquiditeitsval is beland. Prijzen daalden, de officiële rente stond op nul en aan de recessie kwam maar geen einde.

In de Verenigde Staten bestaat momenteel grote vrees voor dat deflatiescenario. Er is nog net positieve inflatie, maar de Fed heeft de rente intussen al bijna naar het nulpunt laten dalen. De liquiditeitsval staat wijd open, vreest Fed-president Ben Bernanke.

Die kant wil Trichet dus niet op. De ECB-rente gaat niet naar nul, is de boodschap voor de goede verstaander. Wij lopen in een wijde boog om de liquiditeitsval heen.

De vraag is echter of de ECB dat wel voor het kiezen heeft. De inflatie in het eurogebied is de afgelopen maanden snel gedaald tot 1,6 procent in december. Er zit nog heel wat olieprijsdaling in de pijplijn, dus goede kans dat de geldontwaarding de komende maanden nog langzamer gaan.

Een dalend prijspeil is niet uitgesloten. Als die deflatie lang aanhoudt zal ook de ECB moeten toegeven en de rente verder verlagen. Misschien wel tot nul procent.

Inflatieverwachtingen aanwakkeren
Vandaar dat Trichet donderdag ook de angst voor inflatie bij de Europeanen probeerde aan te wakkeren. In de tweede helft van 2009 kunnen de prijzen weer snel gaan stijgen, vertelde de bankier. Dan is het effect van de dalende grondstofprijzen uitgewerkt, en bestaat de kans dat de inflatie weer oploopt.

Trichet keek er zorgelijk bij, maar waarschijnlijk hoopt hij met zijn voorspelling de inflatieverwachtingen van Europese bedrijven en werknemers wat op te krikken. Zolang zij prijsstijgingen blijven verwachten, is de kans op langdurige deflatie nihil. En zonder deflatie blijft de liquiditeitsval gesloten.