De kredietcrisis maakt inventief. Telkens als de problemen verergeren komen de financiële medicijnmannen met een nieuw medicijn op de proppen.

Eerst ging het om het snel afboeken op de kredietportefeuille, toen om massale liquiditeitssteun voor de banken. Daarna kwamen de kapitaalinjecties van de overheden en de renteverlagingen van centrale banken.

Het was allemaal niet genoeg. Nu de problemen bij de banken weer verergeren, is het tijd voor een nieuwe mode onder de crisisbestrijders: de 'bad bank'.

Oprichten vuilnisbank
Het economische team van Obama overweegt serieus om zo’n 'vuilnisbank' op te richten. Dat zei de beoogd minister van Financiën Tim Geithner, woensdag 21 januari in het Amerikaanse congres. Banken in problemen zouden dan hun giftige leningen verkopen aan de vuilnisbank, en zelf als schone bank verder gaan.

Dezelfde dag vertelde Wouter Bos de Tweede Kamer dat het hem ook wel wat lijkt, zo’n bad bank. "We sluiten geen enkele oplossingsrichting uit om uit de problemen te komen. Dat geldt ook voor oplossingen als een bad bank", zei de Nederlandse minister van Financiën.

In België zien ze het eveneens wel zitten. En ook de Duitse regering denkt aan het oprichten van een speciale bank voor slechte leningen.

Schoon schip
De voordelen zijn dan ook groot. Door de giftige kredieten uit de banken te snijden, maken die eindelijk schoon schip. Na anderhalf jaar onzekerheid wordt eindelijk duidelijk wat de banken waard zijn en welke bank goed is voor z’n geld.

Eerdere financiële crises hebben het geleerd: zonder de radicale oplossing van de vuilnisbank, blijven de problemen dooretteren. In de jaren negentig lieten de Japanse autoriteiten de slechte leningen op de bankbalansen staan. De Japanse crisis duurde tien jaar.

De Zweden veegden tijdens hun bankencrisis in hetzelfde decennium, de bankbalansen wel radicaal schoon. De crisis was hevig maar kort.

De politici lijken dus op de goede weg. Lijken, want zowel in de VS als Europa wordt één essentieel onderdeel van de reddingsoperatie vergeten. Zonder massale nationalisatie van de banken heeft het geen zin.

Rommelkredieten
Dit is de juiste volgorde: de overheid nationaliseert de banken, dan haalt ze de slechte leningen van de balans, en zet die in de vuilnisbank. Vervolgens wordt de schone bank weer aan de markt verkocht.

Zonder nationalisatie gaat het niet. Want tegen welke prijs zou de overheid dan de slechte leningen van de private banken moeten overnemen? Niemand weet hoeveel de ‘marktwaarde’ van de rommelkredieten is.

Betaalt de overheid te weinig (bijvoorbeeld: nul euro), dan vallen de banken direct om. Betaalt ze te veel, dan krijgen de eigenaren van de banken - de aandeelhouders - een volstrekt onterecht cadeautje van de belastingbetaler. Juist de eigenaren zouden de pijn van de crisis moeten voelen.

Klanten gered
Nationalisatie lost dat probleem op. De aandeelhouders krijgen een lage prijs, maar de klanten en werknemers van de bank zijn gered. Natuurlijk moet de periode van staatseigendom zo kort mogelijk duren.

Dat lukt als veel landen tegelijk overgaan tot deze drastische stap. Dan komt er snel een nieuwe financiële sector met schone banken tot stand, wordt het vertrouwen van investeerders opgebouwd en kunnen de banken binnen een of twee jaar weer worden verkocht.

Duur wordt het natuurlijk wel, zo'n grootschalige nationalisatie. Maar door blijven modderen met halve maatregelen is ongetwijfeld nog kostbaarder.