Mathijs Bouman
De Britse toezichthouder lag vorig jaar dwars. Maar aanstaande maandag gaat hij dan eindelijk in Londen van start: SmartPool, de nieuwe aandelenbeurs van Euronext.
Op deze markt kan gehandeld worden in de duizend grootste fondsen uit 15 verschillende Europese landen - waaronder Nederland. Alleen de allergrootste beleggers zijn welkom in de SmartPool.
Pensioenfondsen, hedgefondsen en investeringsbanken die vaak snel grote hoeveelheden aandelen willen verkopen of kopen zullen de nieuwe beurs gebruiken om hun transacties onzichtbaar uit te voeren.
Misleidend
Onzichtbaar, want de SmartPool is een ‘dark pool of liquidity’, vrij vertaald: een zwart gat met handel. De betrokkenen zelf verschuilen zich liever achter de term ‘Multilateral Trading Facility’. Maar die naam is misleidend, want de essentie van de nieuwe beurs is dat transacties er in het pikkedonker plaatsvinden.
Niemand ziet wie er handelt, en hoe groot het aanbod en de vraag is. Onzichtbaar voor de handelaren zelf, brengt de beurscomputer vraag en aanbod bij elkaar.
Grote beleggers zijn dol op die duisternis. Het geeft ze de mogelijkheid om veel aandelen aan te bieden, zonder dat daardoor direct de koers daalt, en de opbrengst van de verkoop tegenvalt. In het donker kunnen andere handelaren niet zien wat een grote belegger doet, en op zijn acties anticiperen.
Algoritmische handel
Overigens is de duistere beurshandel geen spel voor mensen maar computers. Het gaat om zogenoemde algoritmische handel, waarbij volledig geautomatiseerde beleggingsstrategieën het met elkaar uitvechten.
Deze computerhandel is de afgelopen jaren enorm gegroeid. Onderzoekers schatten dat bij zo’n 40 procent van de beurshandel in de VS en Europa geen mens betrokken is. Vier jaar geleden was dat 25 procent.
In eerste instantie liepen de traditionele beurzen met een ruime boog om de dark pools heen. Het waren – hoe kan het anders – de zakenbanken die het gat in de markt ontdekten. Met Sigma X heeft bijvoorbeeld Goldman Sachs naar schatting ruim een kwart van de aternatieve aandelenhandel in de VS in handen.
De op een na grootste dark pool is CrossFinder van Credit Suisse. Inmiddels loopt naar schatting 12 procent van de totale aandelenhandel in de VS via de dark pools.
Om de grote belegger niet te verliezen moesten de traditionele beurzen als Euronext dus wel mee. In november jaar startte Deutsche Börse met de Xetra MidPoint.
De London Stock Exchange was van plan begin dit jaar met een eigen black pool te komen. Een naam was er al: Baikal –naar het diepste meer van de wereld. Maar de Britten hadden Lehman Brothers uitgekozen als zakenpartner, en die bank ging in september op de fles.
Ongunstig voor particulieren
Particuliere beleggers zijn niet welkom aan het donkere zwembad. Voor hen is de ontwikkeling mogelijk zelfs ongunstig. Als de grote partijen wegtrekken naar hun eigen, geheime beurzen als SmartPool, zullen de kosten voor de achterblijvers stijgen.
Bovendien is het de vraag of het financiële syteem als geheel gebaat is bij de nieuwe schimmigheid. Heef de kredietcrisis niet geleerd dat transparantie en open handel essentieel zijn voor een stabiel financiëel stelsel?
Ironisch genoeg zijn het juist de toezichthouders die de vlucht naar het donker bevorderen. MiFID, de nieuwe Europese richtlijn voor beurshandel, verplicht beurshandelaren voor hun klanten altijd de best mogelijke deal te vinden. Ook als dat betekent dat de handelaar moet uitwijken naar alternatieve beurzen.
