Aandacht genoeg voor banken die staatssteun genieten en toch huiverig zijn om de kredietkraan voor bedrijven open te draaien. Maar minstens zo interessant is een ander gegeven: Europese banken die de kredietkraan open hielden, verdienen grif geld. Met dank aan de Europese Centrale Bank (ECB).

ECB zet kraan open
In oktober 2008, toen de bankencrisis in alle hevigheid losbarstte, nam de Europese Centrale Bank een ongebruikelijk besluit. Banken kregen de mogelijkheid om te lenen tegen het centrale rentetarief, waarbij beperkingen op de hoeveelheid geld die de ECB beschikbaar stelde, werden opgeheven. Zie de eerdere bijdrage van Mathijs Bouman: Iedere bank zijn eigen geldpers.

Het belangrijkste rentetarief van de ECB is sinds oktober 2008 verlaagd van 4,25 procent, naar 1,5 procent afgelopen week. Lenen in Frankfurt kost banken bijna niets meer.

De ECB houdt toevallig ook bij wat de rentetarieven zijn die banken in de eurozone gemiddeld rekenen voor nieuwe kredieten aan bedrijven. Kijk je naar de kortlopende bedrijfsleningen, zoals rekening-courant krediet en leningen met een looptijd van maximaal één jaar, dan is de trend onmiskenbaar.

Rentemarge banken hoger
De rentetarieven die banken rekenen voor nieuwe, kortkopende kredieten aan bedrijven zijn sinds oktober vorig jaar weliswaar gedaald, in reactie op de renteverlagingen van de ECB. Maar het verschil tussen de bedrijfsrentes die banken rekenen en de ECB-tarieven waartegen banken zelf lenen, is fors opgelopen.

Voor korte rekening-courantkredieten gaat het om een marge van 3,72 procent per januari dit jaar, tegen 2,67 procent in september 2008. Bij eenjarige leningen van meer dan een miljoen euro is de marge tussen september en januari opgelopen van 1,37 procent naar 1,51 procent, blijkt uit data die Europese Centrale Bank maandag publiceerde.

Zie de grafiek: ECB krikt rentemarge banken op.

Het effect van de renteverlaging van donderdag 5 maart is hierbij nog niet meegenomen. De ECB verlaagde de rente van 2 procent naar 1,5 procent, maar de meest recente data over bedrijfsrentes lopen tot en met januari dit jaar.

Risico-opslag?
Nu zullen banken ongetwijfeld stellen dat de hogere rentemarge op bedrijfskredieten een logisch gevolg is van de economische crisis. Extra onzekerheid over de vooruitzichten van bedrijven, vertaalt zich in een hogere risico-opslag op leningen.

Dat mag zo zijn. Het praktische gevolg is voorlopig dat bedrijven meebetalen aan het oplappen van gehavende banken. Die krijgen een hogere marge in de schoot geworpen. Merci, monsieur Trichet.