Het eerste kwartaal van het jaar is afgelopen, bedrijven sluiten de boeken en beginnen aan het tweede kwartaal - en de tweede ronde van ontslagen, die een veel grotere impact zal hebben. Bedrijven zijn wakker geworden en snappen nu dat de economische neergang langer zal duren.

Of, zoals een ervaren bedrijfsanalist van een bekend effectenhuis het omschrijft: "de vraaguitval is ongekend groot gebleken, veel groter dan de meeste mensen hadden gedacht. Veel bedrijven hadden al gereorganiseerd, in de verwachting dat de teruggang kortstondig zal zijn. In april zal blijken dat een nieuwe reorganisatie nodig is."

Veranderingen
"Kortstondig." "Wij denken dat het zo'n vaart niet hoeft te lopen." "Met deze ontslagronde is ons bedrijf klaar om de economische neergang aan te kunnen."

Dergelijke woorden en zinsneden vielen eind 2008 en in januari van dit jaar her en der te horen. Toen bezuinigden bedrijven mondjesmaat, en stapten soms in het werktijdverkortingprogramma van overheden.

Daardoor bleef het aantal ontslagen nog redelijk beperkt. Het was de eerste bezuinigingsronde, en het aantal ontslagen viel alsnog mee. Economen waren zelfs verbaasd over het milde karakter van de eerste ronde.

"Het valt geweldig mee, gezien alle horrorverhalen die ons de afgelopen tijd bereikten'', stelde econoom Michiel Vergeer van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vorige week, in een reactie op nieuwe werkloosheidscijfers.

Maar nu gaat het opeens hard.

Botte bijl
Corus wil nog eens honderden banen schrappen. Bij verzekeringsbedrijf Eureko gaat het om 2500 banen. NedCar gaat mensen die het eind vorig jaar terughaalde na een eerder ontslag, nu opnieuw ontslaan.

Bij DAF verdwijnen mogelijk 570 banen, nadat werktijdverkorting alleen geen soelaas bracht. Philips vraagt juist werktijdverkorting aan.

Oosterburen
In Duitsland, waar Nederland economisch afhankelijk van is, gaat het ook hard. De cijfers zijn soms duizelingwekkend.

Bij Heidelberger Drückmaschinen worden nog eens 2500 mensen ontslagen, bovenop de 2500 personen die in oktober de wacht werden aangezegd. Het eveneens Duitse Rheinmetall ontslaat 1000 mensen extra, naast de 1500 die het begin 2009 al aankondigde.

Bij Daimler krijgen 18.000 van de 80.000 werknemers tijdelijk ontslag - een soort deeltijd-WW zoals de regering die hier ook mogelijk wil maken. De maatregel van Daimler komt boven op de werktijdverkorting die het eerder in 2009 had aangevraagd voor 50.000 werknemers, maar niet afdoende bleek.

Bij het almachtige Siemens rommelt het ook. Het bedrijf overweegt werktijdverkorting aan te vragen voor waarschijnlijk duizenden werknemers.

Nog geen einde in zicht
Voorlopig komt er geen einde aan deze tweede ronde. Dit soort aankondigingen zal tot aan het einde van het tweede kwartaal, dus tot het begin van de zomer, nog wel door blijven komen.

Dan breekt het derde kwartaal aan, voor bedrijven op het noordelijk halfrond gewoonlijk een wat magere periode, net als het eerste kwartaal.

Daar zijn bedrijven doorgaans op voorbereid, en het derde kwartaal gaan ze dit jaar uitzonderlijk sober tegemoet. Maar daarna, vanaf het vierde kwartaal, zou het toch iets beter moeten gaan.

Juist omdat er zo gesneden is en de bedrijven zo lean & mean mogelijk werken, terwijl prijzen van grondstoffen en halffabrikaten relatieve laagterecords verkennen, vormt het komende vierde kwartaal in principe de springplank voor een lichte heropleving in 2010.

Koffiedik kijken - voor iedereen
Maar voordat we dat veilig kunnen voorspellen, moet toch afgewacht worden of het derde kwartaal - de zomer - niet ook een 'derde ronde' brengt. Als na die drie maanden toch zo'n nieuwe ontslagronde volgt, betekent het dat bedrijven de zaken alsnog somberder inzien dan gedacht in het tweede kwartaal, en begint de ellende van voren af aan.