Thijs Peters
Tot laat brandde er donderdag licht in het torentje aan de achterzijde van het IJslandse parlementsgebouw. De hele dag was er koortsachtig overlegd, terwijl buiten demonstranten met veel kabaal lieten weten dat IJsland zo min mogelijk concessies moest doen (zie slideshow: IJslands kater) .
Maar het ging om details. Eigenlijk stond het voorstel van de Althingi, zoals het IJslands parlement heet, al lang vast.
Eigen voorwaarden
IJsland zal de 1,3 miljard euro en de 2,3 miljard Britse ponden die het de Nederlandse en Engelse staat schuldig is, alleen aflossen tegen voorwaarden die het zelf redelijk vindt.
Het is geen gemakkelijke taak die premier Johanna Sigurdadottir gekregen heeft. IJsland had al soepelere voorwaarden bedongen voor de schuld. Een schuld die het moet betalen omdat het garant stond voor de eerste 20 duizend euro spaargeld van miljoenen Britse en Nederlandse spaarders. Zowel Engeland als Nederland schoten de bedragen voor, en de IJslanders hoefden de eerste zeven jaar niets af te lossen.
Nu komt Reykjavik met aanvullende eisen. Hoe redelijk zijn die eigenlijk? Wat kan Bos, die zich vrijdag nog op de vlakte hield, op zijn beurt van de IJslandsers eisen?
Als je puur naar de regeltjes kijkt, is het antwoord simpel. IJsland is door verdragen die het met de EU heeft gesloten verplicht te betalen, punt. As er geen geld meer vrijkomt uit de failliette boedel van Landsbanki, de moederbank van Icesave, dan heeft de IJslandse staat de plicht de rest van de schuld op zicht te nemen.
Schuld
Gegeven het feit dat de Icesave-erfenis 15 duizend euro per IJslander bedraagt - kinderen en oudevandagen meegerekend - lijkt enige souplesse wel op zijn plaats.
Want IJsland heeft nog veel meer schulden en ook de val van de IJslandse kroon (zie slideshow IJslands kater) doet pijn in een land dat behalve voor vis en energie bijna volledig afhankelijk is van de import. Maar het IJslandse parlement verwacht wel heel veel coulance afgaand op onderstaande eisen.
Pas betalen als het nationaal inkomen van IJsland weerop het niveau van 2008 zit
Waarschijnlijk een van de belangrijkste eisen, maar ook een van de meest opvallende. Het kan namelijk wel even duren voordat IJsland weer zo rijk is als verleden jaar. Dit jaar krimpt de IJslandse economie met tien procent schat het IMF, volgend jaar is het hopen op nulgroei.
Tip voor Bos: roep dat het niet redelijk is om 2008 als uitgangspunt te nemen. De welvaart in IJsland was toen - al weten we nu dat die op drijfzand gebouwd was - ongeveer op haar hoogtepunt. De IJslander stond volgens het Internationaal Monetair Fonds op plek zeven wat betreft het inkomen per hoofd van de bevolking: ruim 55 duizend dollar per jaar. Alleen belastingstaatjes als Luxemburg en Bermuda, of oliestaten als Qatar en Noorwegen scoorden in 2008 hoger op de lijst.
Waarom zou Nederland, nummmer twaalf in 2008 met een inkomen van 52 duizend dollar, op dat geld moeten wachten tot IJsland weer dat torenhoge niveau bereikt?
De terugbetaling kent een maximum van twee procent van de groei van het Bruto Nationaal Product
Op zich geen gek idee om te terugbetaling te koppelen aan groei, maar de door IJsland bedachte percentages - de terugbetaling aan de Nederlands mag maximaal twee en aan de Engelsen vier procent van de groei bedragen - zijn wel erg mager.
Bij een vooralsnog fictieve groei van het BNP in 2010 met een procent, dan levert dat niet meer op dan twee procent van naar schatting 150 miljoen euro. Dat bedrag van een paar miljoen euro komt niet eens in de buurt van het bedrag dat IJsland aan rente zou moeten betalen.
Nederland houdt rekening met de economische situatie van IJsland
Deze eis is allezins redelijk. Van een kale kip kun je niet plukken. Maar Bos zou wel expliciet duidelijk kunnen maken dat het gaat om de algehele economische situatie, niet om de financiële toestand van de staat.
IJsland blijft zelf beschikken over alle natuurlijke hulpbronnen en de besteding ervan
Daar hoeft Bos niet aan te tornen. Deze eis geldt waarschijnlijk toch vooral de Engelsen met wie IJsland in de jaren zeventig de zogenaamde kabeljauwoorlogen uitvocht. De boodschap aan de Engelsen: van onze visgronden blijf je af.
Het terugbetalen geschiedt in de periode van 2016 tot 2024
In het oorspronkelijke akkoord was 2024 de datum waarop IJsland de schuld zou hebben afgelost. Door alle aanpassingen die de IJslandse volksvertegenwoordigers willen, komt dat jaartal wel in een heel ander daglicht te staan. In feite willen ze dat de schuld die na 2024 resteert, wordt kwijtgescholden.
Nu komt het wel eens voor dat een schuld wordt kwijtgescholden. Dan hebben we het vaak over derdewereldlanden in Afrika. Vooralsnog is IJsland - alle problemen te spijt - nog altijd een relatief welvarend land.
IMF
Eigenlijk ligt de oplossing voor de hand. Kamerleden Frank Weekers van de VVD en Paul Tang van de PvdA stelden het zaterdag al voor in het Financieele Dagblad : Laat het Internationaal Monetair Fonds bepalen wat IJsland kan betalen.
Het land ligt noodgedwongen al aan het infuus van dit instituut, dus ze beschikken de komende jaren over up-to-date informatie. En via het IMF kunnen Nederland en Engeland indien nodig toch de druk richting Reykjavik wat opvoeren.
Voor IJsland is het voordeel dat het IMF, dat zelf het land met miljarden steunt, belang heeft bij het herstel van de economie.
Ook dat zal voor Sigurdadottir geen leuke boodschap zijn om mee naar Reykjavik terug te keren. Maar het zal toch ook in het parlement moeten doordringen dat de schuldenaar niet zelf kan bepalen wanneer en hoe het zijn schuld terugbetaalt.
Lees ook:
Parlement IJsland verandert voorwaarden Icesave-deal
Bos toont begrip voor Icesave-voorstel IJsland
