Mathijs Bouman
Zit je in de export van betonmolens naar Rusland? Dan was je het afgelopen jaar behoorlijk zuur. In april verhoogde de Russische regering zomaar de importheffing op deze mixers.
Of verkocht je brandweerauto’s aan de Russen? Helaas, ook die handel wordt sinds april extra belast.
Op zoek naar een ander handeltje, besloot je misschien om slaolie te gaan verkopen aan Ghana. Slecht gekozen, want op 1 juli voerde de Ghanese overheid eerder afgeschafte importheffiingen weer in.
VOC-mentaliteit
Wat kan een Nederlander met bijbehorende VOC-mentaliteit dan nog doen? Natuurlijk, je gaat paddenstoelen exporteren naar Zuid-Korea. Weer mis. De Koreanen streven naar blijkbaar naar de totale zwammen-autarkie, want ze hebben de tarieven op geïmporteerde paddenstoel dit jaar flink verhoogd.
Geef het maar op, sinds de crisis gaan de grenzen wereldwijd weer dicht. Protectionisme is de trend. En net als in de jaren dertig van de vorig eeuw zal het de genadeklap voor de wereldeconomie uitdelen.
Alarmerende boodschap
Dat is althans de alarmerende boodschap die het eind vorige maand verschenen rapport van de Global Trade Alert (GTA) de wereld in slingert. De GTA is een onafhankelijke club van internationale denktanks (waaronder de Wereldbank) die het opkomende protectionisme in kaart brengt en streeft naar vrijhandel.
Het laatste rapport is een emotionele oproep aan de G20-landen om tijdens de top in Pittsburgh van aanstaande donderdag en vrijdag hun eerdere beloften over vrijhandel na te komen. ‘Broken promises’ is de titel van het stuk dat meer dan vierhonderd gevallen documenteert van het niet nakomen van de eerdere belofte om geen nieuwe handelsbelemmeringen op te werpen.
Het is een slagveld op de wereldmarkt. Volgens de GTA zijn bijna niemand gevrijwaard zijn gebleven van nieuwe protectie. Minder dan vijf procent van de productgroepen, twintig procent van de economische sectoren en een verwaarloosbaar klein deel van de landen, is onbeschadigd door het afgelopen jaar gekomen.
Schadelijke handelsbelemmeringen
Zou het werkelijk? Herhalen beleidsmakers een-op-een de fouten van 75 jaar geleden, toen een dramatische protectiewedloop de wereldhandel zo goed als stil legde?
Welnee. Wie de lange lijst met ‘schadelijke handelsbelemmeringen’ naloopt, ziet dat het in de meeste gevallen om business-as-usual gaat.
Landbouw
Er wordt wat gerommeld met tarieven op agrarische producten. Het ene land maakt slaolie wat duurder, en ander land subsidieert fruittelers en weer een ander geeft staatssteun aan de noodleidende suikerindustrie. Maar zulke maatregelen hebben nauwelijks met de crisis te maken. Landbouw en vrijhandel gaan al decennia slecht samen.
Bovendien hebben de overijverige onderzoekers van de GTA ook zo ongeveer alle gevallen staatssteun aan banken op de lijst gezet. Naar de letter van de wet hebben ze gelijk: staatssteun is concurrentievervalsend, en is dus een vorm van protectie.
Maar de reddingsoperaties werden natuurlijk niet met dat oogmerk uitgevoerd. Voorkomen van de instorting van het financiële stelsel was het doel.
De wereldhandel stort niet ineen als de Russen – om wat voor reden ook – hun eigen betonmixerindustrie een beetje voortrekken, of als ze lokale brandweerautoproducenten een voordeeltje gunnen. Het is niet fraai, maar ook niet echt schadelijk.
Politici weerstaan druk
Op basis van de verzamelde voorbeelden van nieuwe protectie had de GTA dan ook een andere conclusie moeten trekken. We blijven ver weg van de fouten van de jaren dertig. Vrijhandel houdt prima stand. Politici wereldwijd weten de druk van lokale lobbygroepen tot nu toe aardig te weerstaan en houden de grenzen open.
Blijft er nog maar één wens over: dat de G20 er deze week in slaagt om het vrijhandelsoverleg van Doha vlot te trekken, zodat handelsbelemmeringen zelfs verder worden afgebouwd. Als dat lukt zou de groeimotor van de wereldeconomie weer echt kunnen aanslaan.
Lees ook
