Dat bleek maandag 12 oktober uit woorden van DNB-voorzitter Nout Wellink en de documenten van de Amsterdamse rechtbank.
ECB en DNB
"Het beroep van DSB op liquiditeiten van DNB en eurofaciliteiten (de ECB - red.) was tot grote hoogte gestegen", zei Wellink, daarmee aangevend dat Scheringa veel geld leende bij de centrale banken.
Scheringa leende 1 miljard euro onder de voorwaarden van de Emergency Liquidity Assistance (ELA). Dat blijkt ook uit de beschikking van de eerste verzoek bij de rechtbank die De Nederlandsche Bank deed op zondag tot maandag nacht. Die stuurde DSB maandagavond naar alle media.
Krediet
Maar aan het goedkoop geld lenen aan DSB door de ECB en DNB kwam een einde. Volgens Wellink omdat DSB niet voldeed aan de speciaal voor de kredietcrisis opgerekte kredietregels voor banken.
"U weet dat we in de context van Frankfurt onconventioneel beleid voeren. Monetaire autoriteiten zijn bereid geld uit te lenen. De bedoeling daarvan is dat banken die niet op de kapitaalmarkt aan geld kunnen komen, een andere oplossing kregen. Hier, bij DSB, kwam het liquiditeitstekort door mensen die wegliepen, niet door marktfalen", verklaarde Wellink tijdens de persconferentie.
In andere woorden: Wellink draaide kraan dicht omdat de noodhulp van de centrale banken door Scheringa volgens hem oneigenlijk gebruikt werd.
Rechter
Het geld wat Scheringa al had gehaald bij de centrale banken was, zoals gebruikelijk, een kortlopende lening. Die moest op woensdag 14 oktober zijn terugbetaald.
DNB betwijfelde sterk of DSB die lening zou kunnen terugbetalen, zo blijkt uit de door DSB verspreide procesdocumenten van de rechtbank. Vervolgens is Wellink met dat vermoeden naar de rechter gestapt om DSB onder curatele te laten stellen.
Daarnaast dreigde de solvabiliteitsratio (geld in kas in relatie tot schulden en tegoeden) van DSB onder de wettelijk vereiste 8 procent te komen. Nog een reden voor Wellink om naar de rechter te stappen.
Overigens was hier sprake van een zichzelf versterkend effect. Op het moment dat DNB geen geld meer leende, moest Scheringa eventueel weglopende spaarders uitbetalen met ander middelen, waardoor de kas vanzelf verder leeg zou raken.
Betalingsproblemen
Toch oordeelde de rechtbank in eerste instantie dat de situatie nog niet ernstig genoeg leek om DSB de facto insolvabel te verklaren en dus bewindvoerders aan te stellen bij de bank. Dat kwam mede doordat het de rechtbank onduidelijk bleef hoe zwaar het probleem van de claims op de hypotheekportefeuille woog.
Het was nog niet zeker dat de hypotheken van DSB door de claim zo weinig waard waren, dat de bank de leningen niet zou kunnen terugbetalen.
Maar toen het nieuws over de eerste, nota bene door DSB gewonnen procedure bij de rechtbank uitlekte, namen spaarders "enkele tientallen miljoenen euro's" op bij DSB, aldus Wellink tijdens de persconferentie.
Dat was voor de rechtbank genoeg reden om bij een tweede procedure maandagochtend aan te nemen dat de liquiditeitspositie van DSB voorlopig zou verslechteren. DSB zou derhalve mogelijk de ELA-lening van 1 miljard euro niet terug kunnen terugbetalen.
Lees ook:
Analyse: Dit zijn de hete aardappels bij DSB
Wat gebeurt er met schuld en geld van de DSB-klant?
