Ik snap dat bovenstaande bewering wat vreemd kan overkomen, maar het is toch echt zo. Gisteren verkocht Delta Lloyd namelijk een pakket gesecuritiseerde hypotheekleningen. Een dergelijke deal was sinds de kredietcrisis niet meer voorgekomen in West-Europa.

Het ging om Nederlandse hypotheekleningen ter waarde van 900 miljoen euro van dochter Amstelhuys NV, waaronder (hoogstwaarschijnlijk) die van ondergetekende, want ik heb mijn lening bij Amstelhuys afgesloten. De kopers waren institutionele beleggers waaronder Nederlandse, Franse, Engelse en Spaanse pensioenfondsen. Er is een gerede kans dat jouw pensioenfonds daarbij zat.

Oorzaak crisis
Pakketjes hypotheekleningen waren mede de oorzaak van het ontstaan van de crisis. Het fenomeen waarbij vele hypotheken in een grote bak worden gesmeten, opnieuw in partjes verdeeld en vervolgens weer als investeringsproduct worden doorverkocht, leidde tot grote problemen.

Op het moment dat de Amerikaanse huizenmarkt instortte, konden veel Amerikanen niet meer aan hun verplichtingen voldoen. Omdat die hypotheken zo vaak waren opgeknipt en weer doorverkocht, had niemand een idee wie precies met die slechte lening zat opgezadeld. Het gevolg: de hele markt voor herverpakte leningen stortte in.

Rente
Waarom kopen pensioenfondsen nu opnieuw deze producten? Ze hebben er de afgelopen jaren miljarden mee verloren. Het antwoord is even kort als eenvoudig: de rente.

De rente op staatsobligaties is zo laag dat pensioenfondsen op zoek moeten naar andere beleggingen. Aangezien de rente die huiseigenaren aan Delta Lloyd betalen hoger is dan wat de Nederlandse staat op dit moment wil geven, is de stap best logisch. Bovendien blijven Nederlanders ondanks de crisis, massaal aan hun hypotheekverplichtingen voldoen.

Je hoeft dus niet wakker te liggen van de aankoop van mijn hypotheek door jouw pensioenfonds. Zelfs al blijk ik onbetrouwbaar: de kans op Amerikaanse toestanden onder de hypotheekhouders van Delta Lloyd lijkt klein.

De deal kent op het eerste gezicht alleen winnaars. Delta Lloyd speelt geld vrij waarmee het nieuwe leningen kan verstrekken, iets dat ook goed is voor de economie als geheel. En de pensioenfondsen hebben een hoger rendement. De Nederlandse Bank juicht het dan ook toe.

Vraagtekens
Toch kun je vraagtekens zetten bij de stap van Delta Lloyd. Een van de grote problemen van securitisatie is namelijk wat de Amerikanen moral hazard noemen.

Door hypotheken door te verkopen, schuiven ze ook het risico af. Als ik in gebreke blijf, is dat niet langer het probleem van de bank. Het zijn de investeerders in de pakketjes hypotheken die de waarde van hun investering zien dalen.

Een bank die het risico op wanbetaling kan afschuiven, zal allicht minder goed opletten als hij nieuwe hypotheken verstrekt. Dat is precies wat in Amerika gebeurde. Er werden hypotheken verstrekt aan mensen die de schuld helemaal niet konden dragen.

Afgedekt
In het geval Delta Lloyd-deal lijkt het probleem afgedekt. De pensioenfondsen zijn niet gek. Delta Lloyd kon alleen de bak hypotheken doorverkopen, omdat de verzekeraar belooft de slechtste 8 procent van de herverpakte leningen zelf te houden. Delta Lloyd wordt als eerste met wanbetalers geconfronteerd.

Maar hoelang duurt het voordat de aandacht bij investeerders verslapt? Nu we weten dat securitiseren leidt tot roekeloos gedrag bij banken, zou het wel handig zijn als de overheid de rol van politieagent op zich neemt. De nieuwe regelgeving op dit gebied is echter nog steeds niet af. Veel is nog onduidelijk over de rol van kredietbeoordelaars die de afgelopen jaren zo opzichtig gefaald hebben.

De stap van Delta Lloyd komt te vroeg. Of, anders gesteld, de overheden zijn te laat. Zolang er niet een regel komt die bijvoorbeeld banken en verzekeraars verplicht om een deel van de hypotheken zelf aan te houden, blijft het probleem van moral hazard bestaan. Tot die tijd blijft securitiseren in potentie linke soep.