Volgens wetenschappers liegen mensen vijftien tot twintig keer per dag. Sommige leugens zijn volstrekt onschuldig, maar aan andere onwaarheden hangen een flink prijskaartje. Van valse aangiftes tot aan zakendeals met een geheim motief; onopgemerkte leugens zijn een stevige kostenpost voor het bedrijfsleven en de overheid.
Om die reden heeft communicatietrainer Gerard van den Berg (39) van leugens zijn core business gemaakt. Zijn Leugenacademie in Dordrecht traint zakenmensen en ambtenaren om leugens sneller te herkennen en zo kosten te besparen.
Hoe bent u op het idee van een leugendetectiebedrijf gekomen?
"Een paar jaar geleden hoorde ik dat verzekeraars op jaarbasis 500 miljoen euro onterecht uitkeren. Ik dacht; als leugens zoveel materiële schade aanrichten, waarom hebben organisaties dan zo weinig handvatten om onwaarheden te doorzien? Ik heb twee jaar intensief gezocht naar publicaties op dit gebied. Die informatie heb ik samengebundeld in een wetenschappelijk onderbouwd trainingsprogramma."
U spreekt over de ‘vijftig tekenen van bedrog’. Hoe herken je een leugenaar?
"Tekenen van bedrog kunnen zowel verbaal als non-verbaal zijn. Als een sollicitant bij een moeilijke vraag opeens zijn kopje koffie voor zich neerzet, kan dat een signaal zijn dat hij iets te verbergen heeft; hij gooit letterlijk een barricade op. Als mensen bevestiging zoeken of een vraag stellen, dan gaat hun stem omhoog, en worden hun ogen worden wijder. Veel leugenaars zenden dezelfde non-verbale signalen uit, omdat zij ook niet zeker zijn van hun zaak."
Welke verbale signalen moet iedereen kunnen herkennen?
"Mensen reageren vaak anders als ze liegen. Een voorbeeld: een man komt een printer terugbrengen. De winkelmedewerker constateert dat printerkoppen ontbreken. Als hij onschuldig is, zal hij geneigd zijn boos te worden: ‘Jullie verkopen hier incomplete printers.’ Maar een schuldig iemand reageert waarschijnlijk defensief: ‘Je denkt toch zeker niet dat ik die printkoppen eruit gehaald heb?’ "
Dat klinkt als een generalisatie, is dat niet gevaarlijk?
"Je kunt mensen niet over een kam scheren, dat klopt. Daarom kun je ook nooit zeker weten of iemand liegt. Sommige mensen gedragen zich altijd verdacht, dat is hun eigenlijke gedrag. Het is daarom heel belangrijk om te kalibreren, de focus te leggen op verandering van gedrag. Wanneer gaat iemand zich opeens anders gedragen, anders zitten of anders spreken? Daarvoor moet je iemand eerst goed observeren."
Stel u vermoedt dat iemand liegt, wat doet u dan?
"Je moet creatief zijn om een leugenaar te ontmaskeren. Ik kan niet zomaar iemand beschuldigen, maar ik kan mensen wel verleiden om de waarheid te vertellen. Omdat een leugen nooit is gebeurd, is het vaak moeilijk de details te onthouden. Een leugenaar kan vertellen wat hij die middag achter elkaar heeft gedaan, maar als ik de chronologie omgooi, raakt hij al snel in de war. Dan vertelt hij eerder de waarheid."
Hoe hard kan de Leugenacademie groeien?
"Op dit moment train ik veel verzekeringsagenten, ambtenaren en journalisten. Maar laatst zat ik nog aan tafel met een keukenfabrikant, die wilde eventuele zakenpartners beter kunnen inschatten op betrouwbaarheid. Voor werving-en selectiebureaus is De Leugenacademie ook interessant, want 75 procent van de cv’s bevat kleine of grote leugens."
Jaarcontract levert vaak hogere handdruk op
Rechter beperkt kantonrechtersformule
Verhuur jezelf aan je oude baas en loop binnen
Salaris lager bij kleinere bedrijven
