Barbara Nieuwenhuijsen
Twee voormalig-directeuren van woningcorporatie De Key in Amsterdam zijn deze week op staande voet ontslagen omdat ze verdacht worden van fraude bij de aankoop van grond. De woningcorporatie zou voor miljoenen benadeeld zijn en heeft aangifte tegen het duo gedaan.
Het is bepaald niet voor het eerst dat iets dergelijks aan het licht komt. Tegen een oud-directeur van Rochdale loopt een strafrechtelijk onderzoek. Als gevolg van een onderzoek naar fraude bij SGBB zijn recent ook vijf mensen aangehouden op verdenking van oplichting en witwassen. Niet illegaal maar wel opmerkelijk was eerder de aankoop van Cruiseschip SS Rotterdam door woningcorporatie Woonbron.
Enorme winst
Natuurlijk zijn er ook nog een heleboel woningcorporaties waar alles goed gaat, maar de opeenstapeling van dit soort incidenten geeft wel te denken. Eerder legde onderzoeker Joost Poort van SEO Economisch Onderzoek op Z24 uit dat de excessen te maken hebben met de manier waarop woningcorporaties hun huizenvoorraad in hun boeken hebben staan.
De huizen van corporaties staan namelijk niet tegen hun marktwaarde in de boeken, maar tegen de zogenoemde volkshuisvestelijke exploitatiewaarde. Dit is het bedrag dat een corporatie nog met de verhuur van een woning denkt te kunnen verdienen. Eind 2007 kwam dit neer op zo'n 37.000 euro per woning, terwijl de WOZ-waarde van een corporatiewoningen gemiddeld 174.000 euro was. Dit heeft als gevolg dat als een corporatie een woning verkoopt, ze een enorme winst maakt.
Marktconforme waarde
Je zou dit probleem kunnen oplossen door corporaties hun woningen tegen een meer marktconforme waarde in hun boeken te laten opnemen of de vermogens van corporaties af te romen. Maar omdat dit niet het enige probleem is op corporatiegebied, zou je ook voor een meer fundamentele oplossing kunnen kiezen die ook andere problemen tackelt: het opheffen van corporaties in hun huidige vorm.
Het doel van een woningcorporatie is nu betaalbare woonruimte verschaffen aan mensen met een kleine beurs en de leefbaarheid in de wijken verbeteren. De vraag is alleen of corporaties hiervoor wel de meest aangewezen instanties zijn. Uit een onlangs verschenen rapport van het Centraal Planbureau (CPB), zou je kunnen afleiden dat het antwoord op deze vraag nee moet zijn.
Corporaties houden hun huren kunstmatig laag. Ze kunnen zelf doelgroepen aanwijzen en bepalen hoeveel subsidie zij krijgen. Dit heeft tot gevolg dat huurders met vergelijkbare inkomens en woningen op sommige plekken meer of minder huur betalen dan ergens anders. Hier is dus sprake van ongelijkheid bij de besteding van publiek geld zonder dat dit gelegitimeerd wordt door landelijke of lokale verkiezingen.
Probleem van scheefwonen
Daarnaast bestaat het probleem van scheefwonen. Als mensen met een sociale huurwoning in de loop der tijd meer gaan verdienen en dan niet verhuizen, maken ze gebruik van publiek geld dat niet voor hen bedoeld is.
Beter zou het dus zijn, op te houden met de huurprijsregulering door woningcorporaties en in plaats daarvan alleen nog individuele huurtoeslagen te laten verstrekken door de overheid. Zo heb je meteen geen last meer van de regelgeving uit Brussel die eraan zit te komen, waarin staat dat corporaties alleen nog maar sociale huurwoningen mogen verhuren aan huishoudens met een jaarinkomen van maximaal 33.000 euro.
Over wie het beste zorg kan dragen voor de leefbaarheid in de wijken is het CPB minder stellig, dit is namelijk lastig te meten. Maar maak je gemeenten hier verantwoordelijk voor dan is in ieder geval een voordeel, dat politici die hier te weinig aan doen, bij de volgende verkiezingen weggestemd kunnen worden.
Gewone commerciële bedrijven
Wanneer je de sociale taken van woningcorporaties bij ze weghaalt, zullen de corporaties geleidelijk gewone commerciële bedrijven worden die markthuren vragen. Hun vermogens moeten wel worden afgeroomd door het Rijk. Corporaties hebben deze dan toch niet meer nodig, omdat ze de huren niet meer laag hoeven te houden en ook niet meer hoeven te investeren in leefbaarheid.
Lees ook:
