De motoren worden steeds zuiniger, de brandstof bevat nauwelijks zwavel meer, en voor de uitstoot van roet zijn katalysatoren ontwikkeld. Toch is Nederland allerminst een gidsland als het om dieselrijden gaat.

In 2007 was 28 procent van de nieuw aangeschafte personenauto's in Nederland een dieselwagen, ver beneden het Europese gemiddelde van 53 procent.

Wel is het aandeel van diesels bij de nieuwe autoverkopen in Nederland de afgelopen vijf jaar zo'n zes procentpunt gestegen.

Nederland is echter nog ver verwijderd van de echte dieseltoppers. Dat zijn landen als Frankrijk en België, waar driekwart van de nieuwe auto's een dieselmotor heeft.

De populariteit van de diesel is sinds het eind van de jaren negentig, toen één op de vijf nieuwe Westeuropese auto's een dieselmotor had, fors toegenomen. Dat is grotendeels te danken aan de verbeterde kwaliteit van de motor, de zuinigheid en de stijging van de brandstofprijzen, stelt de Europese club van autofabrikanten Acea.

Dieselbrandstof is recentelijk fors duurder geworden, met een Nederlandse recordprijs van 1,30 euro per liter deze maand. Maar dat is nog altijd zo'n 25 cent lager dan de benzineprijs.

Het grote voordeel van de diesel is de zuinigheid. Voor rijders die veel kilometers maken, compenseert dit de hogere aanschafprijs.

De extra kosten van een dieselauto komen deels op conto van de motor. In Nederland is echter ook de aanschafbelasting bpm voor diesels relatief hoog. Staatssecretaris Jan Kees de Jager van Financiën probeert met een fiscale vergroeningspolitiek schonere dieselwagens wel enigszins te ontzien.

De milieunadelen van dieselauto's hebben vooral te maken met luchtverontreiniging door roet, fijnstof en stikstofoxide. Daar proberen fabrikanten iets aan te doen met speciale katalysatoren, maar vooral het afvangen van fijnstof levert nog problemen op.

Shell denkt een sterke troef te hebben. Het energieconcern heeft namelijk een dieselbrandstof ontwikkeld die via chemische bewerking uit aardgas wordt gemaakt. In de golfstaat Qatar, na Rusland en Iran het grootste gasland ter wereld, bouwt Shell momenteel een miljardencomplex dat vanaf 2010 zo'n 150 duizend vaten GTL diesel per dag moet produceren. GTL staat voor Gas-to-liquids.

Tussen mei en november 2007 heeft Shell in Delft geëxperimenteerd met zeven bussen die op GTL diesel reden. "De chauffeurs waren zeer enthousiast. Eén rijder vond dat de uitlaatgassen naar parfum roken", aldus manager energietransitie Ewald Breunesse. Hij gaf afgelopen donderdag een toelichting op de testresultaten.

GTL diesel levert een directe bijdrage aan het terugdringen van luchtverontreiniging, stelde Breunesse: "De emissie van roetdeeltjes en stikstofoxide viel bij de test met de bussen respectievelijk veertien en twaalf procent lager uit."

Hoewel Shell's aardgasdiesel niet speciaal is bedoeld als klimaatbrandstof die de uitstoot van broeikasgassen vermindert, laten de testresultaten ook een verlaagde uitstoot van kooldioxide zien. "In totaal gaat het om een reductie van zo'n vijf procent", aldus Breunesse.

Shell maakt zich op voor een offensief, dat GTL diesel uit Qatar vooral in Noordwest-Europa moet promoten. Breunesse: "Als je op kaartjes kijkt die de Europese luchtverontreiniging meten, zie je vooral diepbruine vlekken in Zuidwest-Nederland, Vlaanderen en het Ruhrgebied. In die regio kan GTL diesel uitkomst bieden."

Dat de introductie van GTL diesel in 2010 geen losse flodder is, bleek donderdag uit een andere mededeling van Shell. Door de afnemende vraag naar benzine in Duitsland, waar steeds meer automobilisten op diesel overstappen, gaat het roer om bij de Rotterdamse raffinaderij in Pernis.

Pernis produceert zowel benzine als diesel, op basis van ruwe olie. De verandering in de brandstofvoorkeur van Duitsers - meer diesel, minder benzine - pakt Shell echter niet aan door de Pernis meer 'traditionele' diesel te laten leveren. Liever investeert Shell één miljard euro in aanpassingen die de benzine van Pernis geschikt moeten maken voor export naar de Verenigde Staten.

Het energieconcern bereidt zich daarmee voor op een dubbelslag: vanaf 2010 wordt Pernis toeleverancier van de Amerikaanse benzinerijder, terwijl Duitsland, Nederland, België, Frankrijk en Engeland aan de extra schone GTL diesel uit Qatar moeten.

En dan maar hopen dat Nederland echt aanhaakt bij de Europese dieseltrend.