Morgen presenteert energieconcern Shell de resultaten over de eerste drie maanden van dit jaar. Met ruwe olieprijzen van ruim boven de honderd dollar per vat levert dat ongetwijfeld een nieuwe miljardenwinst op.

Maar de marges die Shell boekt bij het verwerken van ruwe olie tot brandstoffen zoals benzine, diesel en kerosine zullen minder riant zijn, verwachten analisten.

Anders gezegd: oliemaatschappijen en tankstations berekenen de stijging van de ruwe olieprijs niet volledig door in de prijs van motorbrandstoffen. "Dat zie je niet alleen bij benzine, maar ook andere geraffineerde producten zoals nafta, dat door de chemische industrie wordt gebruikt", zegt analist Herman Bots van Theodoor Gilissen Bankiers.

Bots legt een deel van de verklaring bij de vraag naar geraffineerde producten. Door de economische groeivertraging in de Verenigde Staten neemt die minder snel toe. "De Europese economie staat er beter voor, maar ook hier zie je dat de vraag naar motorbrandstoffen minder hard stijgt."

Het verschil tussen de opmars van de ruwe olieprijs en de benzineprijs aan de pomp is inmiddels aanzienlijk. Ook in Nederland.

Sinds januari 2007 klom de olieprijs in euro's liefst 82 procent. Olie wordt doorgaans in dollars verhandeld, dus bij de omrekening in euro's is het effect van de zwakke dollar al meegenomen. In dollars steeg de olieprijs sinds januari vorig jaar nog harder, te weten 129 procent.

Maar 82 procent erbij voor euro-olie is ook niet mis. Kijk je naar de ontwikkeling van de benzineprijs, dan is de schade voor de automobilist aanzienlijk minder groot. De Shell-adviesprijs voor een liter ongelood was op twintig april 1,51 euro, 'slechts' negentien procent hoger dan in januari 2007.

"In Nederland heeft de belastingdruk een zwaar dempend effect", geeft analist Bots aan. Accijns en btw zorgen ervoor dat de pompprijs van benzine voor tweederde uit belastingen bestaat. "Daardoor werkt een tien procent hogere olieprijs in euro's gewoonlijk voor eenderde door in de literprijs van benzine", aldus Bots.

Pas je deze vuistregel toe op de recente olieprijsstijging dan zou van de toename van 82 procent pakweg 27 procent moeten doorwerken op de verkoopprijs van benzine in Nederland. De feitelijke stijging van bijna twintig procent in de afgelopen veertien maanden blijft daar duidelijk bij achter.

Voor de geplaagde automobilist is dit een opsteker, al is het de vraag of hij ook zo beleeft.