Tot afgelopen zomer leek het of het niet op kon met olie- en gasprijzen. Ze bleven maar stijgen. Stroom- en gasleveranciers prezen dan ook volop het voordeel van vasteprijscontracten aan. Immers: als olie naar de 200 dollar per vat zou gaan, kon het handig zijn om je alvast in te dekken en de gas- en elektriciteitsprijs voor een paar jaar vast te zetten.

Sinds juli dit jaar is de olieprijs echter scherp gedaald, van 147 dollar naar circa 50 dollar per vat. "Dat heeft ook effect op de gasprijzen", zegt woordvoerder Ben Warner van groothandelsbedrijf Gasterra. "Wij bieden bijvoorbeeld contracten waarbij je de gasprijs voor een jaar vastlegt. Die prijzen zijn sinds augustus omlaag gegaan."

Energiebedrijven Nuon, Essent en Eneco kunnen een deel van het benodigde aardgas dus goedkoper inkopen bij Gasterra dan enkele maanden geleden. Maar de aanbiedingen van de drie grote energieleveranciers voor vasteprijscontracten zijn vooralsnog niet uitnodigend.

Voor een contract waarbij je de gasprijs vanaf 1 januari 2009 voor één jaar vast legt, rekent Nuon bijvoorbeeld 0,4777 euro per kubieke meter. Dat is hoger dan de flexibele gasprijs van 0,4629 euro per kubieke meter die Nuon sinds juli rekent.

Bij Essent en Eneco is sprake van een gelijksoortige situatie. Essents flexibele gastarief staat sinds juli bijvoorbeeld op 0,4562 cent per kubieke meter, terwijl een driejarig vast contract vanaf januari 2009 0,5504 euro per kubieke meter kost, ruim 20 procent meer.

Schommelingen van de olieprijs werken nooit een op een door in gas- en stroomprijzen, maar zeker bij aardgas is er wel degelijk een vrij nauwe relatie met de stijgende en dalende olieprijzen. "Het effect hiervan is op termijn ook terug te zien in de zekerheidsgarantie van vasteprijscontracten", stelt de woordvoerder van Essent.

Voor de prijsvorming van vasteprijscontracten - die één tot vijf jaar kunnen lopen - zijn twee elementen van belang, stelt de woordvoerder van Nuon. Bij vasteprijscontracten voor gas is het eerste halfjaar van de looptijd gekoppeld aan de olieprijs in het voorgaande halfjaar.

Voor vaste prijzen die per 1 januari 2009 gelden, telt zodoende de periode mei tot oktober 2008 zwaar mee. "Als gevolg van de hoge gasolieprijzen in de zomer is de gemiddelde gasprijs voor de eerste helft van 2009 hoog", meldt de woordvoerder van Nuon.

Vervolgens zijn olieprijzen op termijnmarkten van invloed op het deel van vasteprijscontracten voor gas dat na het eerste halfjaar valt. In de huidige situatie is dat de periode vanaf juli 2009.

Op termijnmarkten is de daling van de olieprijs de afgelopen maanden wel degelijk voelbaar, en dat zou dus ergens zichtbaar moeten zijn in vasteprijscontracten voor aardgas.

Al met al is sprake van complexe situatie: doordat olieprijzen tussen mei en oktober dit jaar gemiddeld hoger lagen dan in de voorgaande halfjaarsperiode, geldt bij veel aanbieders per 1 januari 2009 een hogere gasprijs dan per juli 2008. Nuon gaf afgelopen weekend de precieze tarieven vrij, en komt op een prijsverhoging van ruim 11 procent voor het flexibele aardgastarief. Dat gaat 0,5159 euro per kubieke meter bedragen, exclusief energiebelasting en de regiotoeslag.

Nuon geeft aan dat er niettemin toch al iets van de olieprijsdaling sinds juli zichtbaar zal zijn in vasteprijscontracten voor gas. "De vaste prijzen per januari liggen allemaal onder de nieuwe standaardprijs per 1 januari 2009", aldus de woordvoerder.

Voor het vasteprijs-jaarcontract dat in januari 2009 ingaat, heeft Nuon een vaste prijs van 0,4777 euro bekend gemaakt. Het effect van de lagere olieprijs bestaat er dus voorlopig uit dat dit tarief lager is dan het flexibele tarief van 0,5159 euro per kubieke meter dat voor de eerste helft van 2009 geldt.

Nuon, Essent en Eneco passen hun aanbiedingen voor vasteprijscontracten vaker aan dan de flexibele prijzen, die eens per halfjaar worden vastgesteld. Zo bepaalt Nuon doorgaans een keer per maand nieuwe instapprijzen voor vasteprijscontracten. Eneco en Essent doen dit eens per kwartaal.

Voor de consument zijn vasteprijscontracten voor gas en licht in principe aantrekkelijker als olie- en gasprijzen op een laag niveau staan, omdat de gok op een toekomstige prijsstijging dan minder risicovol is.

Wie echt wil profiteren moet echter nog even geduld hebben: het kan nog een paar maanden duren voordat de lagere olieprijs is doorgesijpeld in vasteprijscontracten voor gas en stroom.