Kilian Wawoe, voormalig personeelsmanager bij ABN Amro is niet tegen topsalarissen en hoeft geen balkenendenorm voor bankiers. Maar één ding weet hij zeker: variabele beloning leidt tot slechte prestaties.
Vanaf donderdag 18 februari is zijn website bankreferendum.com in de lucht, waarop mensen mee kunnen denken over een alternatief voor bonussen.
Werk bij ABN
Toen Kilian Wawoe (37) ruim tien jaar geleden begon bij ABN Amro, geloofde ook hij in het bonussysteem. "Ik heb voor honderden duizenden euro’s aan bonussen toegekend, en dacht altijd dat je zo mensen motiveert om harder te werken én bij de organisatie te blijven."
Maar toen Wawoe naast zijn werk bij de bank ging promoveren aan de Vrije Universiteit, stuitte hij op een tegenstelling. "Ik deed onderzoek naar de vraag wat indicatoren zijn voor goede prestaties van werknemers. Zo kwam ik er achter dat er geen wetenschappelijke basis is voor het idee dat bonussen leiden tot betere prestaties. Sterker nog, uit tal van studies blijkt dat werknemers te veel gefocust raken op het binnenhalen van de bonus, en de lange termijn belangen van de klant en de organisatie uit het oog verliezen."
Consensus onder bankiers
Desondanks is er onder bankiers een consensus over bonussen: die zijn goed voor de organisatie en de omzet. "Een van de veel gehoorde argumenten vóór bonussen is dat mensen anders weggaan bij een bedrijf. Maar uit alle studies die zijn verricht, blijkt dat bonussen zelden een reden zijn om te vertrekken. Slecht management en een gebrek aan doorgroeimogelijkheden geven veel vaker de doorslag."
Een ander argument vóór dergelijke premies is dat banken moeten concurreren op een internationale arbeidsmarkt. Wawoe: "Maar in de Nederlandse bankensector is precies 16 procent van de bestuursleden buitenlands. Bovendien vertrekt een hypotheekverstrekker uit Barendrecht echt niet zo makkelijk naar Frankrijk, omdat daar de bonussen hoger zijn. Met uitzondering van de investment bankers zijn werknemers in de financiële sector een stuk honkvaster dan verondersteld, zo’n 1 procent opereert op de internationale arbeidsmarkt."
Wawoe probeerde een discussie op gang te brengen binnen de bank, maar kreeg nul op het rekest. "Ik riep in 2008 andere personeelsmanagers en HR-functionarissen in een artikel in De Volkskrant op zich te mengen in het debat over bonussen. Daarna gingen enkele mensen met mij in gesprek: 'interessant', of: 'ik ben het niet helemaal met je eens'. Maar het debat waarop ik had gehoopt bleef uit, en voor mij werd duidelijk dat ik de onderzoeksresultaten van mijn proefschrift niet langer kon combineren met een baan bij een bank."
Vertrek bij de bank
De personeelsmanager vertrok begin 2010 bij ABN Amro, en houdt zich sindsdien bezig met een alternatief voor bonussen. Hij ontwikkelde de website bankreferendum.com, die sinds donderdag 18 februari in de lucht is.
Wawoe: "Het valt mij op dat de discussie vaak over emoties gaat. Veel mensen zeggen: 'Die bankiers, het zijn allemaal zakkenvullers', terwijl bankiers reageren door te stellen dat ze er 'keihard voor hebben gewerkt'. Ik wil graag een feitelijke discussie over de werking van bonussen."
Eigen idee beter beloningssysteem
Zelf heeft Wawoe ook nagedacht over een beter beloningssysteem. Zijn voorstel: een winstdelingsregeling, waarvan de top van het bedrijf is uitgesloten.
Wawoe: "Dat gaat om een percentage van maximaal 15 procent voor alle medewerkers die binnen de cao vallen. De Raad van Commissarissen of het bestuur stelt jaarlijks vast welk percentage dat precies moet zijn. Zo heb je een systeem dat individuele medewerkers niet aanspoort om alleen maar zoveel mogelijk te verkopen, maar wél rekening houdt met het feit dat niet ieder boekjaar even goed is en mensen zo beschermt tegen ontslag."
Lees ook:
'Bankwereld creëerde de mythe dat bonus nodig is'
Bankier stapt op bij ABN Amro uit onvrede over bonuscultuur
