De veelgeprezen econoom Buiter deed in zijn lezing enkele voorstellen die Bos, en voormalig minister van Financiën en premier Wim Kok, de lippen soms deed pruilen.

Voorkomen beter dan genezen
Buiter stelde dat nationale en internationale overheden te weinig gedaan hebben en nóg doen om een volgende financiële crisis te voorkomen.

Hij sabelde enkele stokpaardjes van Bos neer. Die heeft het nog steeds over zelfregulering van de financiële sector. "Maar zelfregulering", doceerde Buiter, "bestaat helemaal niet. De twee woorden sluiten elkaar uit."

In plaats daarvan moeten financiële instellingen en bestuurders keihard gereguleerd worden, aldus de voormalige adviseur van Goldman Sachs.

Bonussen aanpakken
De bonussenstructuur moet het raam uit, en de bankensector zelf opgedeeld, met 'veilige' nutsbanken die gaan over spaargelden aan ene kant, en banken die risicovollere producten op zich nemen aan de andere kant.

Buiter veegde ook de vloer aan met het idee van Bos om niet één Europese toezichthouder aan te stellen, maar colleges van nationale toezichthouders. Die zouden dan per onderwerp of gebeurtenis internationale actie moeten ondernemen.

"Dat werkt helemaal niet", fulmineerde Buiter. Het door Bos gesteunde idee voorziet erin dat de toezichtregels van het thuisland van de toezichthouder dominant zijn voor de eigen bank die in het buitenland opereert. Met andere woorden: voor ING Duitsland zouden regels van De Nederlandsche Bank gelden, niet die van de Duitse toezichthouder.

Volgens de econoom, tevens voormalig lid van het monetaire beleidscomité van de Britse centrale bank, is het beter om één, allesoverheersende Europese toezichthouder aan te stellen. Dit om 'regelconcurrentie' tussen EU-lidstaten te voorkomen.

Nederland kan in zijn eentje beslissen dat het toezicht op banken strenger moet. Maar als Liechtenstein daarop de regels juist versoepelt, laat het zich raden welk land een bank zal kiezen als vestigingsplaats, suggereert Buiter.

Kredietverlening banken
Ook zijn suggesties op het vlak van kredietverlening door banken, bezorgde zelfs de aanwezige PvdA-economen rode oortjes.

Waar Wouter Bos in de Tweede Kamer roept dat banken 'heus wel' krediet verlenen, maar daarin gewoon een beetje terughoudend zijn vanwege de economische situatie, ging Buiter vol in de aanval op de banken.

"Banken lenen nu geen geld uit omdat ze doodsbang zijn dat ze door de staat overgenomen worden", stelt hij. "Uit angst dat hun kapitaalbuffers verzwakken door geld uit te lenen, waardoor de overheid maatregelen neemt, blijven ze op hun geld zitten."

Ook zouden banken zich sowieso meer bekommeren om hun eigen balans, en zijn ze ook in "blinde paniek" door wat er de afgelopen maanden gebeurd is.

Desnoods dwang
Om banken toch weer aan het lenen te krijgen, deed Buiter drie beleidssuggesties. Aflopende leningen van bedrijven worden automatisch, en onder dezelfde voorwaarden met een jaar verlengd. Hier hebben de banken geen inspraak in.

Heeft dat geen effect, dan legt de overheid de banken een 'leenverplichting' op. Alle banken worden verplicht hetzelfde bedrag uit te lenen als een jaar eerder, plus 5 procent. Iedere euro die ze ónder dat leendoel blijven, moeten ze - in de vorm van een speciale belasting - aan de staat overdragen.

Blijft een bank dan nog steeds onwillig, dan volgt nationalisatie, aldus Buiter. De bank wordt voor een fractie van de waarde door de staat overgenomen, het management ontslagen (zonder bonus) en een nieuw management aangesteld.

Misschien was het de temperatuur in de zaal, maar Wim Kok - al enkele jaren commissaris bij ING - liep op dit punt ietwat rood aan.

Testen van bankbestuurders
Buiter deed ook een oproep tot het testen van bankbestuurders. Omdat veel bankmanagers vaak zelf niet eens begrepen wat voor financiële producten hun ondergeschikten verkochten, waardoor de kredietcrisis kon ontstaan, moeten bankdirecteuren getest worden op hun kennis van financiële zaken.

Wil een bestuur een nieuw lid voordragen, dan hoort een goede door een onafhankelijke organisatie afgenomen kennistest, net zoveel gewicht te hebben als de stem van het bestuur en de aandeelhouders. Zittende bestuursleden moeten om het jaar getest worden op de kennis van de eigen financiële producten.

Informatie checken
Tenslotte moeten bankbestuurders niet meer zomaar geloofd worden. Volgens Buiter hebben vele directeuren de afgelopen jaren gewoon gejokt over wat in de boeken stond. Dus moet de informatie die de banken zeggen te hebben, geverifieerd worden door een derde, onafhankelijke partij.

"Nu vragen we banken om informatie over hun boeken. Maar de informatie die we krijgen, komt maar van één bron: de bank zelf. Wie zegt dat de banken de waarheid spreken over hun balans, en niet een gekleurd beeld geven?"

Ook moet Wouter Bos volgens Buiter pleiten voor meer eenduidigheid in internationale regelgeving. Hij verwees naar een Duitse bank, die onder Europese boekhoudregels onlangs een verlies zou lijden over een kwartaal, maar die onder Amerikaanse regels juist een winst in de boeken kon schrijven.

Niet gehoord
Hoewel het een stevig verhaal was, en hoogleraar financiële ondernemingen Arnoud Boot ook nog een duit in het zakje deed, erkende Buiter na de lezing dat waarschijnlijk niets gedaan wordt met zijn aanbevelingen. Ook niet door Bos.

Boot vertelde hoe hij in 2005 als adviseur voor de Zwitserse centrale bank in een krantenartikel van A tot Z de huidige crisis voorspelde. "Er werd níets mee gedaan. Niemand luisterde, beleidsmakers al helemaal niet. En nu wil opeens iedereen mijn mening horen."

"Ik en Boot, en al die anderen, zijn al jaren een roepende in de woestijn", verzuchtte Buiter. "Wij voorspelden jaren geleden al dat de kredietcrisis eraan zat te komen. We voorspelden waarom het zou gebeuren, en hoe het zou gebeuren. Het is precies zo gegaan. Met onze waarschuwingen is toen niets gedaan. Nu gebeurt hetzelfde."