Dat zegt de Algemene Rekenkamer, een onafhankelijk orgaan dat uitgavenplannen van de regering doorlicht, in een jaarrapport over de aanschaf van de JSF aan de Tweede Kamer.

"De Tweede Kamer dient vollediger en actuelere informatie te krijgen over de kosten van het JSF-programma", aldus de Rekenkamer, die stelt dat "het beeld dat het ministerie van Defensie schetst, veelal eenzijdig" is.

Voorts zijn er nog steeds financiële risico’s als gevolg van mogelijke problemen op het gebied van ICT en personeel. Risico's die Defensie nog niet heeft weggenomen.

Blindstaren op JSF
Naast dit alles stelt de Rekenkamer dat Defensie geen enkele rekening houdt met de komst van een ander toestel dan de Joint Strike Fighter. Daarmee suggereert de Rekenkamer dat Defensie bevooroordeeld is ten gunste van de Amerikaanse jager.

"Wij constateren dat het ministerie van Defensie gericht is op de komst van de JSF en vooralsnog geen rekening lijkt te houden met de gevolgen van een eventuele keuze voor een ander toestel dan de JSF", schrijft de Rekenkamer in het rapport aan de Tweede Kamer.

Dit baseert de Rekenkamer op het feit dat Defensie allerlei testen houdt en onderzoeken doet naar de compatibiliteit van de JSF met bestaand defensiematerieel, maar dit nog niet gedaan heeft met andere toestellen, zoals de Gripen van Saab.

Ook heeft Defensie "nauwelijks in kaart gebracht" wat de financiële gevolgen zouden zijn als Nederland uit het JSF-programma stapt, stelt het rapport.

Volgens een geactualiseerde indicatie van de Rekenkamer zouden deze kosten tenminste 430 miljoen euro zijn.

Haaks op brief De Vries
De conclusies van de Algemene Rekenkamer staan op belangrijke punten haaks op wat CDA-staatssecretaris Jack de Vries van Defensie in december liet weten aan de Tweede Kamer. In een brief schreef hij toen dat het JSF-programma "de minste risico's" kent vanwege - onder meer - de financiën.

Daarnaast constateert de Rekenkamer dat er, net als in zijn jaarrapport over 2007, nog steeds grote risico’s zijn door personeelsgebrek en verwachte problemen met de samensmelting van de verschillende ICT-systemen, als gevolg van de JSF-aanschaf.

De constatering sluit aan op eerdere signalen van de auditdiensten van de ministeries van Economische Zaken en Defensie, die vorig jaar aangaven dat er een tekort aan technisch specialisten is binnen de JSF-projectorganisatie.

"Dat maakt de projectorganisatie kwetsbaar", vindt de Rekenkamer.

De invoering van het Amerikaanse ALIS ICT-systeem - noodzakelijk voor het gebruik van de JSF - en de koppeling ervan aan (toekomstige) defensiesystemen, levert zeer waarschijnlijk ook problemen op.

Ook heeft de Rekenkamer moeite met de verschillende valutaberekeningen. Het ministerie van Defensie houdt voor zijn investeringsprogramma voor de JSF vast aan een dollar-euro prijspeil uit 2005, waar de Rekenkamer vindt dat Defensie de valutaire verschillen constant zou moeten aanpassen aan de actualiteit. Dit omdat de verschillen in prijspeil het totale kostenplaatje beïnvloeden.

Reactie staatssecretaris
Staatssecretaris De Vries liet aan de Rekenkamer weten, het niet eens te zijn met de conclusies van het jaarrapport. Volgens hem voldoet de informatievoorziening aan alle criteria.

Over de problematiek omtrent de ICT-integratie is hij het evenmin eens met de Rekenkamer. De Vries schat de kans op problemen juist laag in.

Een woordvoerder van de Rekenkamer laat aan Z24 weten, dat de organisatie dat deel van de reactie een "wonderlijk aspect" vindt, daar de Rekenkamer voor zijn conclusies gesproken heeft met leden van het projectteam van Defensie, die juist hun zorgen over de ICT-integratie uitten.

"Wij gaan ervan uit dat de staatssecretaris met dezelfde mensen gesproken heeft", zegt de woordvoerder.

De Vries zegde wel toe voortaan ook de uitstapkosten mee te zullen delen in zijn informatievoorziening aan de Tweede Kamer, en deelt de zorgen over de personeelsbezetting

Bevooroordeeldheid blijft
Ook stelt De Vries dat het rapport van de Rekenkamer de periode dekt tot oktober 2008, en dat terwijl Defensie in december 2008 een kandidatenevaluatie presenteerde waarin de JSF naar voren kwam als het beste toestel, afgezet tegen rivalen als de Saab Gripen en de Advanced F-16 van Lockheed.

De conclusie van de Rekenkamer is daarmee achterhaald, vindt de staatssecretaris.

De Rekenkamer geeft hem gelijk op het punt van de data, maar vindt dat er genoeg andere argumenten zijn om vol te kunnen houden dat Defensie bevooroordeeld lijkt te zijn met betrekking tot de Joint Strike Fighter, en dat de Tweede Kamer vollediger en actueler geïnformeerd dient te worden.

Zo merkt de Rekenkamer op dat Defensie vast blijft houden aan het prijspeil van 2005 voor vaststelling van de kosten van het project, waar het bij andere aanschafprojecten wél gebruik maakt van het actuele prijspeil.

"Maar het is aan de Tweede Kamer om de staatssecretaris hierover te bevragen", besluit de woordvoerder van de Rekenkamer.