Topman Frans van Houten kondigde maandag aan dat "substantiële maatregelen" noodzakelijk zijn om het voortbestaan van zijn bedrijf te garanderen. Dit najaar presenteert hij zijn plannen. Van Houten denkt onder meer aan uitbesteding van ondersteunende diensten en kantoorwerk. Begin 2007 werd al het verlies van vierhonderd banen aangekondigd bij de vestigingen in Nijmegen en Eindhoven.

De werknemers in de vier fabrieken van NXP in Nijmegen hebben de nieuwe reorganisatie waarschijnlijk al zien aankomen. De capaciteit van de fabrieken, die chips produceren voor onder meer moederborden, de autoindustrie en mobiele toepassingen, wordt momenteel maar voor ongeveer 70 procent gebruikt.

NXP kampt net als zijn concurrenten met een zwakke vraag. Het bedrijf verwacht dit jaar een dalende omzet. Klanten maken eerst hun voorraden op uit vrees te worden geraakt door de verslechterde economische omstandigheden.

Een probleem voor NXP is dat het momenteel geen sterke financiële basis heeft. Het afgelopen kwartaal belandde het bedrijf zelfs operationeel in de verliezen door de zwakke dollar. NXP maakt zijn kosten voor het merendeel in euro's, terwijl afnemers de chips in dollars betalen. Daarnaast torst NXP een schuldenlast van rond de 6 miljard dollar met zich mee, een erfenis van het vertrek bij Philips.

Enkele investeringsmaatschappijen kochten in het najaar van 2006 de chiptak van Philips. Het elektronicaconcern besloot tot verkoop omdat het genoeg had van de conjunctuurgevoelige schommelingen in de resultaten van zijn chipactiviteiten.

Durfkapitalisten als KKR en Alpinvest durfden de gok aan. Zij betaalden met geleend geld 6,4 miljard euro voor een belang van 80,1 procent. Dit bedrag kwam grotendeels op de balans van NXP, de naam waaronder de chiptak van Philips verder ging.

De neergang die NXP nu meemaakt, is behoorlijk pijnlijk voor topman Van Houten. Bij de aankondiging van de naamswijziging kondigde NXP nog met trots aan dat het eventueel 1,2 miljard euro kon besteden aan uitbreiding van de activiteiten. Daar is tot dusver weinig van terechtgekomen. Van Houten, die bij Philips ook de chipdivisie leidde, is continu bezig met het reorganiseren van zijn bedrijf.

NXP zoekt wel naar schaalgrootte, maar is daarin nog niet succesvol. Het bedrijf kreeg vorige week bijvoorbeeld een tegenvaller te verwerken toen het door concurrent STMicroelectronics werd uitgekocht in een samenwerkingsverband voor chips voor mobiele telefoons. STMicroelectronics besloot met Ericsson in zee te gaan.

In Nijmegen lijkt krimp het enige scenario. De fabrieken zijn verouderd. NXP heeft vooral geld gestoken in het opknappen van de apparatuur. Een investering in een nieuwe fabriek zit er waarschijnlijk niet in. "Twintig jaar geleden was een dergelijke investering behapbaar. Nu kost een nieuwe fabriek 4 miljard dollar", zegt Fred Rausch, de directeur van de Nederlandse NXP-tak.

Europese chipbedrijven hebben uit kostenoverwegingen veel productie uitbesteed. Waren enkele decennia geleden Nijmegen en Stadskanaal voor Philips nog gebieden met lage lonen, nu nemen Aziatische bedrijven het werk over. NXP doet bijvoorbeeld zaken met TSMC en UMC uit Taiwan en enkele Chinese fabrikanten die chips in groten getale uitspuwen.

De gehele jaarproductie van de Nederlandse vestigingen kan tegenwoordig in twee vrachtwagens, zo stelt Rausch.