De bemanning van de Liberty Sun vluchtte dinsdag 14 april snel de machinekamer in, toen Somalische piraten het Amerikaanse vrachtschip met automatische wapens en granaatwerpers onder vuur namen. De Liberty Sun had geluk en wist met beperkte schade te ontkomen.

Somalische piraten
Piraterij bestaat nog altijd en tiert welig, met name voor de kust van Puntland, een autonome regio in Somalië. Vanuit de haven van Eyl varen kleine schepen met zwaarbewapende zeerovers de zee op om grote vrachtschepen te kapen.

Van de in totaal 293 piratenaanvallen wereldwijd vonden er vorig jaar 92 plaats voor de kust van Somalië, meldt het International Maritime Bureau (IMB) in zijn jaaroverzicht 2008. Het aantal incidenten In de Golf van Aden verzevenvoudigde in vergelijking met 2007.

Recordjaar
Nu al is 2009 hard op weg om dat dubieuze record te breken. Een blik op de Live Piracy Map, een van dag tot dag bijgehouden wereldkaart met zeeroofincidenten van het IMB, leert dat een grote meerderheid van alle aanvallen in de Golf van Aden, tussen Jemen en Somalië, plaatsvindt. Bovendien groeit het aantal piratenacties bij Somalië in de eerste drie maanden van 2009 in hoog tempo naar het niveau van heel 2008.

Zeker de afgelopen tijd gaat het hard, met alleen deze week al aanvallen op een Amerikaans schip, een Libanees vrachtschip, een Grieks schip en twee Egyptische vissersboten.

Tientallen miljoenen
Ondanks de aanwezigheid van internationale marinepatrouilles, nemen de aanvallen alleen maar toe. En niet verwonderlijk, want er valt in korte tijd veel geld te verdienen.

De zeevaartbranche is niet kwistig met het verstrekken van exacte bedragen. "Iedereen is heel quiet op dat vlak", zegt Andrew Brooker, die in Hongkong leiding geeft aan maritiem verzekeringsagentschap FP Marine Risk. "Je wil niet dat piraten horen hoeveel losgelden er allemaal betaald worden."

Maar een schatting is zeker te maken. Over 2008 noemde VN-afgezant voor Somalië, Ahmedou Ould Abdallah, een afpersbedrag van 120 miljoen dollar.

Zeker een miljoen per schip
"Wij schatten het op ruwweg 100 miljoen dollar aan betaald losgeld", zegt Simon Bennett, secretaris van de International Chamber of Shipping, de wereldwijde organisatie van scheepsexploitanten. "Wanneer losgeld betaald wordt, is dat gemiddeld zo'n miljoen dollar per schip."

Het is mogelijk dat dit bedrag in werkelijkheid nog hoger ligt. Zoals gezegd houdt de scheepvaartsector informatie over losgeld liever voor zich - de wetenschap dat er betaald wordt, houdt de kapingpraktijken in stand. Mogelijk zijn daarom niet alle gegijzelde schepen geregistreerd.

Over 2008 zijn 49 echte kapingen bij het International Maritime Bureau gemeld. Met een geschat totaal aan losgeld van 100 miljoen dollar, vangen piraten dus meer dan gemiddeld een miljoen per schip. Een voorbeeld van een grote vangst voor piraten is de Sirius Star, de Saoedische supertanker die eind 2008 voor - naar verluidt - 3 miljoen dollar vrijgelaten werd. "Maar", zo zegt Simon Bennett, "dat is wel een van de hoogste scheepslosgelden ooit gemeld."

Verzekeringen
Vrachtvervoerders en scheepseigenaren zitten in een lastig pakket. De Golf van Aden vermijden is vrijwel onmogelijk en anders wel erg kostbaar. Reders hebben ook de mogelijkheid om extra spier- en vuurkracht mee te nemen als beveiliging. Maar tegen raketwerpers zijn ook deze piratenbestrijders niet altijd opgewassen.

Verzekeren lijkt daarom verstandig. Allereerst hebben de meeste schepen een zogeheten Hull and Machinery-verzekering voor het schip zelf, vertelt Andrew Brooker van FP Marine Risk. "Losgeld is niet een specifiek onderdeel van die verzekering. Maar als er kosten zijn voor scheepseigenaar, vrachteigenaar en vervoerder, dan zijn die meestal wel gedekt. Kosten van een kaping dus meestal ook."

Daarnaast bestaan ook marine kidnap and ransom-verzekeringen. Brooker: "Specifiek bedoeld om losgeld bijeen te krijgen en te betalen."

Grote vraag, hoge premies
Volgens FP Marine Risk stijgt de vraag naar dit soort verzekeringen de afgelopen tijd sterk. Maar met toegenomen risico's, en met meer claims door kapingen volgens Brooker, gaan ook de premies omhoog.

De meeste 'piraterijverzekeringen' zijn afgesloten voor één specifieke reis van één schip. Sinds de golf van Somalisch zeerovernieuws zijn de kidnap and ransom -verzekeringen tien keer zo duur geworden, meldt verzekeringsagent Aon. Een dekking van 3 miljoen dollar in de Golf van Aden kost volgens Aon 30.000 dollar per reis.

FD Marine Risk verwacht dat de premies nog verder zullen stijgen. Dat het piratengevaar voor de Somalische kust toeneemt is evident. Of het relatieve risico in verhouding staat tot de hoge premies, is lastig in te schatten. Vorig jaar werden weliswaar 92 vrachtschepen aangevallen in de Golf van Aden, maar dat is nog geen half procent op de ruwweg 21 duizend schepen die jaarlijks aan Somalië voorbij varen.

"Een handboek voor de huidige situatie, met zoveel kapingen, is er niet", zegt Andrew Brooker. "Verzekeraars kunnen risico's moeilijk beoordelen, dus vragen ze wat ze denken te kunnen krijgen."