De fout van Sven Kramer staat in het geheugen gegrift. De Nederlandse schaatser werd dinsdag 23 februari door zijn coach Gerard Kemkers de verkeerde baan ingestuurd. Weg gouden medaille op de 10.000 meter.
De blunder was woensdag het gesprek van de dag, ook op de werkvloer. Er werd over gesproken en gemaild met collega's, het laatste nieuws en de reactie van Kemkers werden opgezocht op internet. “Dat kan een negatief effect op de arbeidsproductiviteit hebben”, meent Ruud Koning, hoogleraar sporteconomie.
Niet te veel koffieautomatenpraat
Aan de andere kant kan de gezamenlijke beleving van sportevenementen de sfeer op de werkvloer verbeteren. “Het is koffieautomatenpraat”, zegt Koning. “Sport is een verbindend thema waar veel mensen interesse in hebben.”
Maar alles met mate. Koning: “Op het moment dat men zit te praten over sport dan is men niet klanten aan het helpen.” De productiviteit kan omlaag gaan. “Ik ben benieuwd naar het aantal mensen dat op internet bezig is met sport in plaats van met hun werk”, haakt Maarten van Bottenburg, hoogleraar sportontwikkeling, daarop in.
Berucht zijn de negatieve effecten van grote voetbalevenementen op de arbeidsproductiviteit. Het ziekteverzuim loopt tijdens EK's en WK's flink op. Vooral de dag nadat Oranje heeft gespeeld, is de opkomst op de werkvloer niet om over naar huis te schrijven.
Sportsucces en geluk
Buiten dat het gespreksstof is op de werkvloer, heeft de foute wissel van Kramer geen invloed op de economie. Er is namelijk een asymmetrische relatie tussen sportsucces en geluk. “Als het goed gaat, dan gaat het goed. En als het tegenzit, dan gaan we over tot de orde van de dag”, aldus Koning.
Kramers misser hoeft volgens hem niet per se slecht te zijn. “Een spectaculaire gebeurtenis blijft mensen beter bij. Misschien dat er nu meer schaatstijdschrijften worden verkocht waarin het verhaal van Kemkers en Kramer staat.”
Van een negatief sportresultaat ondervindt Nederland dus geen nadeel. Een goede prestatie daarentegen kan een positief effect hebben, al valt moeilijk vast te stellen waarop dat dan precies is.
Prettig gevoel
“Waarschijnlijk op een prettig gevoel”, meent Van Bottenburg. Hij wijst erop dat het overheidsbeleid om topsport te stimuleren is gestoeld op drie argumenten: het verhoogt het internationale prestige, de nationale trots en de sociale cohesie. Met name de eerste twee zouden de economie kunnen stimuleren, maar de empirische onderbouwing daarvan ontbreekt.
“Er gaat een tijdelijk enthousiasmerend effect van grote evenementen uit”, zegt Van Bottenburg. “Maar in hoeverre dat prettige gevoel leidt tot concreet aankoopgedrag en een effect op de economie is een lastige causale relatie.” Toch lijkt het logisch dat er een positief effect van sportsucces uitgaat.
Internationaal prestige
Andere landen kunnen door goede sportprestaties positiever tegen Nederland aankijken. Het internationaal prestige neemt toe waardoor het vestigingsklimaat aantrekkelijker wordt.
Naar de langetermijneffecten hierop van sportsucces is echter nog te weinig onderzoek gedaan. Naast dat vele andere factoren het prestige bepalen, hangt de sport aaneen van momentopnames. Het ene succes kan worden gevolgd door een spoedige teleurstelling. “Het zou dan alleen werken als je op de lange termijn continu succes in diverse sporten met een grote mondiale uitstraling weet te boeken”, zegt Van Bottenburg. “Nederland staat er wat dat betreft goed op.”
Detailhandel verkoopt meer
Een klein, maar wel aanwezig effect is er volgens de twee hoogleraren op de detailhandelverkopen. Mensen schaffen in de aanloop naar de Olympische Spelen of het WK voetbal sneller een nieuwe tv of harddiskrecorder aan.
Ook gaan ze wedstrijden gezamenlijk kijken, zeker als Nederland langer in een toernooi als het WK voetbal blijft. “Daarbij eten ze snacks en kopen ze drinken”, aldus Koning. Bovendien kan bij grote successen het consumentenvertrouwen een duwtje in de rug krijgen.
Klein stimulerend effect
Over het algemeen denkt Koning dat de Olympische Spelen een “klein stimulerend effect” hebben op de economie. “Maar het is niet zo dat het ons nu uit de recessie haalt. Daar zijn toch andere maatregelen voor nodig.”
En bij deze Olympische Spelen valt de schade aan verloren arbeidsproductiviteit waarschijnlijk mee. Vanwege de recessie is er toch weinig te doen op de zaak.
Lees ook:
Sporters blijer met bronzen dan met zilveren medaille
Zoveel bier verkoopt Heineken in Vancouver
Control sponsort schaatsploeg voor de lol en de relaties
Sponsors en Spelen: wat mag wél?
