Patricia van Echtelt van het Sociaal en Cultureel Planbureau onderzocht wat het voor mensen betekent om werkloos te zijn. Ze schreef hierover het rapport Een baanloos bestaan, dat woensdag 17 maart verschijnt.
Hoe belangrijk is het om een baan te hebben?
"Belangrijk. Mensen met een baan zijn veel tevredener over hun leven dan mensen zonder werk. Dat komt doordat ze een hoger inkomen en een betere gezondheid en meer sociale contacten hebben, maar ook doordat mensen steeds meer hun identiteit aan hun baan ontlenen. Als je op een feestje moet zeggen dat je werkloos bent, voelt dat niet goed."
Hoe lang kun je werkloos zijn, zonder dat je echt ontevreden raakt?
"Het is natuurlijk een geleidelijk proces, maar voor zover je van een omslagpunt kunt spreken, ligt dit bij ongeveer een jaar. Je ziet dat van de mensen die korter dan een jaar werkloos zijn nog driekwart tevreden is met zijn leven (onder werkenden is dit 90 procent). Van de mensen die tussen de een en twee jaar zonder baan zitten, is nog de helft tevreden. Van de langer werklozen is nog maar een derde tevreden met zijn leven."
Je zou zeggen dat werklozen meer tijd hebben. Toch doen ze niet meer vrijwilligerswerk dan werkenden en zien ze minder vaak familie of vrienden. Hoe komt dat?
"Dit heeft voor een belangrijk deel te maken met hun slechtere gezondheid."
Zou het werklozen wel helpen als zij meer vrijwilligerswerk deden?
"Dit zou wel goed zijn voor de sociale contacten, maar niet voor hun financiële situatie en maar een beetje voor hun status. Betaald werk heeft toch meer aanzien."
Uw onderzoek is gebaseerd op cijfers over 2007. Gaan uw conclusies nog wel op nu?
"In de huidige crisis is het wel meer geaccepteerd om je baan te verliezen. Dat zag je ook in de jaren tachtig. Het verliezen van je baan is nu meer pech. Het kan de beste overkomen. Aan de andere kant zie je dat doordat de arbeidsparticipatie toeneemt, het steeds abnormaler wordt om geen baan te hebben - en dus ook erger. Mensen met werk waren in 2007 gelukkiger, dan personen met baan in 1995. Mensen zonder job waren in 2007 minder tevreden met hun leven dan personen zonder baan in 1995. Het wordt dus erger om je werk te verliezen."
Hoewel ze het dus wel erg vinden geen baan te hebben, solliciteert een derde van de werklozen niet, zo blijkt uit uw onderzoek. Hoe komt dat?
"Wie werkloos raakt en het werkritme verliest, verzandt vaak in dagelijkse beslommeringen. Ze denken: 'weet je wat, ik solliciteer morgen wel', maar dan komt het er ook niet van."
Hoe kun je dit voorkomen?
"Door van solliciteren echt je dagtaak te maken en niet te gaan zitten wachten tot je door het UWV wordt opgeroepen."
Komt het weer goed als je een nieuwe baan vindt?
"Omdat werkenden over het algemeen tevredener zijn en werken aanwijsbare voordelen met zich meebrengt, verwacht ik wel dat het krijgen van een nieuwe baan tot meer tevredenheid leidt. We hebben het niet onderzocht, maar misschien zijn ze zelfs wel tevredener dan andere werkenden omdat ze weten wat het is om werkloos te zijn."
Lees ook:
CPB: 'Nieuw kabinet heeft alleen slecht nieuws'
Zo zoek je online naar een baan
Analyse Mathijs Bouman: Voor consumenten begint de crisis nu
