Ik vermoed dat ik binnen zeer korte tijd op straat sta. Nu heb ik een concurrentiebeding getekend. Is dat eigenlijk nog geldig als ik door mijn baas ontslagen wordt?

Veel werknemers hebben in hun arbeidsovereenkomst een concurrentiebeding staan, maar staan daar niet echt bij stil.

Het is echter wel slim om te bedenken wat de inhoud van zo’n beding dan in alle redelijkheid zou moeten zijn, en hoe je met een concurrentiebeding om moet gaan op het moment dat de arbeidsovereenkomst wordt beëindigd.

Wanneer is een concurrentiebeding rechtsgeldig? Kom je er nog onderuit, of moet je je er altijd strikt aan houden? Ben je er aan gebonden als je bijvoorbeeld wegens een reorganisatie bent ontslagen, of alleen als je zélf ontslag neemt?

Geldigheid concurrentiebeding
De wet bepaalt dat een concurrentiebeding alleen geldig is als deze schriftelijk overeengekomen is met een meerderjarige werknemer.

Dat betekent dat het beding expliciet in de arbeidsovereenkomst moet staan. Je kan als werknemer bijvoorbeeld niet via een CAO of bedrijfsreglement aan een concurrentiebeding gebonden worden.

Treedt er een wijziging op in de arbeidsovereenkomst, bijvoorbeeld door promotie of doordat een contract voor bepaalde tijd wordt omgezet in een contract voor onbepaalde tijd, dan kan dit tot gevolg hebben dat het beding niet meer geldig is.

Gebondenheid aan concurrentiebeding
Is het concurrentiebeding op geldige wijze overeengekomen, dan is de werknemer daaraan gebonden, ook na het einde van het dienstverband.

In beginsel is het daarbij niet van belang op welke wijze de arbeidsovereenkomst is geëindigd. Dus ook een werknemer die is ontslagen om redenen die niet aan hem te wijten zijn, kan aan dat beding gehouden worden.

Alleen als de werkgever 'schadeplichtig' is geworden door de beëindiging, kan hij geen beroep doen op het concurrentiebeding. Denk bijvoorbeeld aan een onterecht ontslag op staande voet. De werkgever dient in zo’n geval vaak schade aan de werknemer te vergoeden, bijvoorbeeld het misgelopen inkomen door het onterechte ontslag. Hij kan dan ook geen rechten ontlenen aan een concurrentiebeding.

Vernietigen
De werknemer kan de rechter vragen het concurrentiebeding te vernietigen. Maar dat hoeft niet altijd. Hij kan ook de rechter vragen een vergoeding vast te stellen voor de periode waarbij de werknemer volgens dat beding wordt belemmerd in zijn arbeidskeuze.

De rechter kan vernietigen “op de grond dat, in verhouding tot het te beschermen belang van de werkgever, de werknemer door dat beding onbillijk wordt benadeeld”, aldus de wet. Dit betekent eigenlijk dat de gevolgen van het concurrentiebeding voor de werknemer niet te ernstig mogen zijn en zijn grondrecht op arbeid niet teveel mogen belemmeren.

De rechter toetst door het belang van de werkgever bij handhaving van het beding af te zetten tegen de schade van de werknemer.

Is er terechte vrees voor benadeling doordat de werknemer allerlei bedrijfsgeheimen bij handhaving van het concurrentiebeding zou kunnen misbruiken bij de concurrent? Op wiens initiatief is de arbeidsovereenkomst beëindigd? Heeft de werkgever geïnvesteerd in de opleiding en deskundigheid van de werknemer?

Aan de zijde van de werknemer kan de rechter factoren meewegen zoals de mogelijkheid tot positieverbetering, de (on)mogelijkheid om een andere baan te vinden en de duur van de arbeidsovereenkomst.

Tot slot zal de rechter ook meewegen of er bijvoorbeeld een geografisch bereik en beperkte periode is vastgesteld. Dat bepaalt namelijk de mate waarin de werknemer wordt belemmerd.

Kortom, of een concurrentiebeding door de rechter zal worden vernietigd, is sterk afhankelijk van het individuele geval en alle omstandigheden daaromheen.

Stelt de rechter vast dat het concurrentiebeding niet wordt vernietigd, maar vindt hij wel dat de werknemer daardoor in belangrijke mate wordt belemmerd, dan kan hij een vergoeding vaststellen voor de duur van de beperking.

Hier is gedacht aan de situatie dat er grote en redelijke belangen van de werkgever zijn bij handhaving van het beding, maar de werknemer daardoor wel ernstig nadeel ondervindt.

Onderhandelen
Ben je als werknemer gebonden aan een concurrentiebeding en overweeg je jouw arbeidsovereenkomst op te zeggen, dan is het dus verstandig met de werkgever kort te sluiten of hij bereid is jou te vrijwaren van het beding.

Maar als er onderhandelingen plaatsvinden over een beëindiging met wederzijds goedvinden, wegens bijvoorbeeld bedrijfseconomische omstandigheden of een verstoorde arbeidsrelatie, is het slim te proberen een deal te sluiten over het concurrentiebeding.

Valt er geen regeling te treffen, dan kun je ook overwegen de nieuwe werkgever te vragen een eventuele verschuldigde boete wegens overtreding van het concurrentiebeding te betalen. Dat zie je soms als iemand wordt “geheadhunt”. De nieuwe werkgever wil de werknemer dan misschien zó graag, dat hij bereid is het concurrentiebeding als het ware af te kopen.