Nederlanders hebben gemiddeld 60,6 gelukkige levensjaren, een getal dat, hoewel je dat zou verwachten, niet daalt door de recessie. Dat heeft Ruut Veenhoven van de Erasmus Universiteit Rotterdam becijferd.
Veenhoven doet sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw onderzoek naar geluk en stelde de Happy Life Years Index samen. Deze ranglijst geeft het aantal gelukkige levensjaren van inwoners per land aan.
Nederland in top 12
Hiermee staat Nederland op plek 12 van de 148 onderzochte naties (zie kader). Het hoogst scoort Costa Rica met 66,7 jaar. Zimbabwanen kennen slechts 12,5 gelukkige jaren.
Het aantal gelukkige levensjaren wordt berekend door de levensverwachting bij de geboorte te vermenigvuldigen met een geluksfactor, een getal tussen nul en één. De factor geeft aan hoe gelukkig mensen zich voelen en komt tot stand op basis van enquêtes.
Conferentie
Veenhoven is van 27 tot 30 oktober in Zuid-Korea op het derde Wereldforum van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Het meten van sociale vooruitgang staat hier centraal. Doorgaans wordt hiervoor het Bruto Nationaal Product gebruikt. Geluksprofessor Veenhoven is op de OESO-conferentie om zijn index van gelukkige levensjaren als alternatief aan te prijzen.
Waarom is het geluk van mensen geschikt om sociale vooruitgang te meten?
Veenhoven: "Met de Happy Life Years Index kun je bepalen in welke landen mensen het langst en het gelukkigst leven. Vervolgens kun je het type maatschappij van die landen onderzoeken."
"Geluk en gezondheid zijn goede indicatoren van de natuur om vooruitgang te bepalen. Ze zijn ook van invloed op elkaar. Je kunt stellen dat je gelukkiger bent als je gezond bent. Maar andersom geldt nog veel sterker dat geluk ook gezond houdt. Gelukkige mensen leven langer. Vergelijk het met de natuur: als de biologische omgeving van een beestje niet goed is, gaat het dood."
Welke factoren bepalen hoe gelukkig iemand is in een land?
"Op basis van mijn onderzoek kom ik op zes grote factoren uit: welvaart, vrijheid, een goede overheid, rechtszekerheid, man-vrouw gelijkheid en een klimaat van tolerantie. Opvallend is dat inkomensgelijkheid geen verband heeft met het geluk van mensen. Daarnaast zijn er een aantal factoren waarvan ik vermoed dat ze invloed hebben, maar waarvan het nog niet bewezen is. Zo denk ik dat de kwaliteit van een cultuur het geluk van mensen mede bepaalt. Hoe gevarieerder een cultuur, hoe gelukkiger de mensen."
Scandinavische landen scoren hoog op de ranglijst. Is de verzorgingsstaat ook een factor?
"Nee, na analyse blijkt dat geen rol te spelen. Er is geen relatie tussen de verzorgingsstaat en het geluk van mensen. Dat gaat tegen de intuïtie in. Ik geloofde het aanvankelijk ook niet en dacht dat ik een komma verkeerd had gezet."
"Je kan het zien bij IJsland. Dat land heeft dezelfde cultuur als Denemarken, Noorwegen en Zweden. De verzorgingsstaat lijkt echter meer op het Amerikaanse model. IJsland geeft bijvoorbeeld maar half zoveel uit aan de verzorgingsstaat als Zweden. Toch zijn mensen er niet minder gelukkig."
Speelt democratie nog een rol?
"Ja, maar alleen als het gaat over de technische kwaliteit van de overheid. Als een overheid minder corrupt en behulpzamer is, dan stijgt het geluk van de inwoners."
Heeft de economische crisis invloed op het geluk van mensen?
"Over het algemeen kun je stellen dat rijke landen als Nederland geen deuk oplopen door de crisis. In een onderzoek naar de crisis begin jaren tachtig (Did the crisis really hurt?, red.) heb ik aangetoond dat het gemiddeld geluk van mensen gelijk blijft. Inwoners maken zich zorgen over werk en geld, maar dat heeft nauwelijks invloed op hun levensvoldoening. Bij een diepe crisis als de Roebelcrisis in Rusland ligt dat anders. Daar daalde het geluk van inwoners wel. Hetzelfde zie je in Argentinië rond de eeuwwisseling."
"Uit onderzoek dat nog niet is gepubliceerd blijkt dat IJslanders zich nauwelijks ongelukkiger voelen na de instorting van de economie. Het gelukscijfer is van een 8,5 naar een 8,0 gegaan. Het daalt dus maar een tikje. In Nederland zal het door de crisis niet veel anders zijn. We kunnen een recessie best hebben."
