De afgelopen drie maanden waren 430 duizend mensen actief op zoek naar een baan, voor twaalf uur per week of meer. Dat waren er 131 duizend meer dan een jaar geleden, blijkt uit donderdagochtend 18 februari gepubliceerde werkloosheidscijfers van het CBS.
En het einde van de stijging van de werkloosheid is nog niet in zicht.
Het Centraal Planbureau (CPB) gaf dinsdag 16 februari aan te rekenen op een gemiddeld werkloosheidspercentage van 6,5 procent, dit jaar en in 2011. Begin 2010 staat de teller op 5,6 procent.
Hoogtepunt begin 2011
De gemiddelden van het CPB vertellen niet waar de piek ligt. Economen van ING en Rabobank rekenen erop dat de werkloosheid op z'n vroegst eind 2010, en waarschijnlijk in de eerste helft van 2011 het topniveau bereikt.
"De bestedingen van consumenten staan dit jaar nog onder druk en de zwakke vraag maakt bedrijven huiverig om nieuwe mensen in dienst te nemen. Eind dit jaar zal de werkloosheid zijn top bereiken op circa 9 procent", zegt econoom Maarten van der Molen van het economisch bureau van de Rabobank.
De werkloosheid steeg afgelopen jaar vooral door forse ontslagrondes bij bedrijven, maar dat effect ebt weg. Van der Molen: "In januari dit jaar kwamen er zo'n 11 duizend werklozen bij, terwijl de beroepsbevolking steeg met negenduizend personen. Dat duidt erop dat de afname van het aantal banen vrijwel is gestopt en dat de toename van de werkloosheid vooral te maken heeft met de stijging van het aantal werkzoekenden."
Econoom Charles Kalshoven van het economisch bureau van ING, voorziet dat de piek van de werkloosheid pas in de loop van 2011 wordt bereikt. "Voor dit jaar rekent ING op een gemiddelde werkloosheid van 6,8 procent en voor 2011 op 7,9 procent."
Onzekerheid over eigen baan
Uit een recente peiling van ING blijkt dat één op de zes werknemers nog beducht is voor verlies van de eigen baan, en dat heeft ook weer invloed op de bereidheid om grotere uitgaven te doen.
Meer vertrouwen bij werknemers kan in de loop van dit jaar ontstaan bij degenen die eerdere ontslagrondes hebben overleefd, verwacht Kalshoven. "Als bij reorganisaties duidelijk is welke werknemers hun baan verliezen, betekent dit voor de achterblijvers dat ze uiteindelijk meer zekerheid hebben over behoud van hun baan."
Ontmoedigde zoekers
Economen waren afgelopen jaar verrast dat de toename van de werkloosheid relatief traag verliep, gelet op de krimp van de economie met 4 procent in 2009. Het vermoeden is dat de cijfers van het CBS geflatteerd zijn, doordat veel mensen de actieve zoektocht naar een baan hebben opgegeven, en daardoor buiten de officiële werkloosheidsstatistieken zijn gevallen.
Het Centraal Planbureau wees onlangs op de positie van zogenoemde zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers), die waarschijnlijk minder uren zijn gaan werken en interen op hun vermogen. Daarnaast konden studenten de zwakke arbeidsmarkt omzeilen door langer te studeren. Voor herintredende vrouwen was de prikkel om actief naar een baan te zoeken gering in 2009.
"Als de economie aantrekt, kun je een omgekeerd effect krijgen", geeft Kalshoven van ING aan. "Het arbeidsaanbod neemt dan toe, doordat groepen die voorheen ontmoedigd waren zich weer melden, maar de daling van de officiële werkloosheid volgt pas later."
Lees ook:
Werkloosheid stijgt naar 5,6 procent
