Dat blijkt uit de voorstellen voor de zogenoemde brede heroverwegingen, die donderdag 1 april werden vrij gegeven door het ministerie van Financiën.
CDA-premier Jan Peter Balkenende en voormalig PvdA-minister van Financiën Wouter Bos beseften het afgelopen jaar al: de miljardeninjecties van de overheid uit 2008 en 2009 waren niet gratis. Massale overheidssteun beperkte de diepte van de recessie, maar op termijn zou er fors bezuinigd moeten worden om de overheidsfinanciën in het gareel te krijgen.
Omdat Balkenende en Bos in 2009 niet vooruit wilden lopen op de politieke keuzes die een meerjarig schrapplan vergt, zetten ze twintig ambtelijke denktanks aan het werk. Inmiddels is de PvdA uit de regering gestapt, maar de ambtelijke bezuinigingsopdracht is netjes uitgevoerd.
Lijst van 33 miljard
De onderwerpen die de bezuinigingsclubs hebben besproken liggen deels zeer gevoelig: van wonen (hypotheekrenteaftrek) en zorg (versobering zorgpakket), tot onderwijs (leenstelsel studenten). Per beleidsterrein diende minimaal 20 procent gesnoeid te worden.
In totaal rolt er een bedrag van circa 33 miljard euro uit, blijkt uit een inventarisatie van Z24. Zie de grafiek: De Ambtelijke Schraplijst.
De schraplijst overtreft inmiddels het actuele bezuinigingsgetal van 29 miljard euro, het bedrag dat het Centraal Planbureau (CPB) sinds medio maart als mantra hanteert.
Bij de ambtelijke bezuinigingslijst is de verhoging van de leeftijd voor het oudersomspensioen van 65 naar 67 jaar overigens niet meegenomen. Door de val van het kabinet staat de hogere AOW-leeftijd weer op losse schroeven, maar hiervoor was wel gerekend op een besparing van vier miljard euro.
Vijf euro huisarts
De ambtelijke snoeivoorstellen kennen diverse inkoppers, zoals een beperking van de hypotheekrente-aftrek voor huiseigenaren. Maar er zijn ook meer opmerkelijke en confronterende plannen.
Zo rolt er voor de genezende zorg (ziekenhuizen e.d.) en de langdurige ouderenzorg (verpleeghuizen) een totaal besparingsbedrag van ongeveer tien miljard euro uit. Dat kan alleen gehaald worden met een palet van snoeiharde ingrepen. Zoals: ouderen die voor korter dan zes maanden in een verpleeghuis worden opgenomen, moeten de kosten zelf betalen. Of: bij een consult aan de huisarts ben je standaard vijf euro kwijt.
Provincies weg
Opvallend is ook: als je de provincies als bestuurslaag weghaalt, kun je fors besparen op het aantal politieke gezagsdragers. Levert naar schatting 1,8 miljard euro op. En wat te denken van het idee om voor leerlingen vanaf 16 jaar een financiële bijdrage voor school te vragen?
Op veiligheidsgebied komen er diverse pikante voorstellen aan bod. Zo duikt het oude idee weer op om regionale politiekorpsen samen te voegen tot een nationale politie. Ook kan de overheid hogere geldboetes bij overtredingen opleggen. Bovendien scheelt het heel wat kosten in de strafrechtssfeer als we softdrugs legaliseren. Tel uit: twee miljard euro.
Waar het geld te halen valt, is duidelijk. Aan politieke partijen de keuze hoe ze de pijn willen verdelen.
Lees ook:
Bezuinigen op zorg: specialist in loondienst
Heroverwegingen Openbaar Bestuur: schrappen van provincies
Heroverwegingen Wonen: hypotheekrente en scheefwonen aanpakken
