Het Centraal Planbureau (CPB) wijdt een apart hoofdstuk aan de huizenmarkt in de Macro-economische Verkenning, het stuk dat ingaat op de economie in Nederland.
De economen van het CPB zijn ongemeen kritisch. Het kabinet verlaagt de overdrachtsbelasting voor huizenkopers tussen juli 2011 en medio 2012 van zes naar twee procent. Het effect op de huizenmarkt noemt het CPB "verwaarloosbaar".
De huidige en de toekomstige vraag naar koopwoningen bepaalt de huizenprijs, zegt het adviesorgaan. Niet de tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting.
Wel zal een groep mensen hun verhuizing naar voren halen, zegt het CPB: "Dat zorgt voor meer transacties dit jaar en begin volgend jaar, maar leidt juist tot minder transacties in de tweede helft van volgend jaar. In de tweede helft van volgend jaar komt daardoor het aantal transacties naar verwachting circa 5 procent lager uit."
Negatieve overwaarde
En zo groot zal het effect van die verlaagde overdrachtsbelasting ook niet zijn, zegt het CPB. Het betoogt dat diverse huiseigenaren toch niet hun huidige huis willen verkopen, omdat door de prijsdalingen van de afgelopen jaren meer huizenbezitters met een 'negatieve overwaarde' zitten. Met andere woorden: hun hypotheekschuld is hoger dan de marktwaarde van hun huis
Conclusie van het CPB: per saldo is het effect van de tijdelijke verlaging verwaarloosbaar. Nadelig is ook nog eens dat de maatregel 700 miljoen euro kost in 2011 en 2012, iets wat nota bene met lastenverzwaring moet worden gefinancierd.
Moet de overdrachtsbelasting dan structureel verlaagd worden? Niet wat het CPB betreft. Dat zou een gat in de begroting opleveren van jaarlijks 1,7 miljard euro. Elders in de MEV zegt het Planbureau onomwonden: "Pogingen om aanpassingen in bijvoorbeeld de huizenprijs en de bouwproductie (zoals die zich de afgelopen periode hebben voorgedaan) te kenteren met (tijdelijke) fiscale maatregelen, leidt wel tot een verdere druk op de begroting en een toename van de totale fiscale subsidie op de woningmarkt."
En het CPB is daar allesbehalve een voorstander van, zo blijkt: "Zoals onder andere opgemerkt door het het IMF bestaat de grootste fiscale verstoring op de woningmarkt uit de belastingsubsidie via de hypotheekrenteaftrek - hierdoor is de gemiddelde Nederlandse hypotheekschuld in internationaal opzicht hoog, wat de kwetsbaarheid voor dalingen op de huizenmarkt versterkt."
Tegenvaller
Het kabinet Rutte hoopt dat de tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting tot 15 procent meer transacties leidt in zowel de tweede helft van 2011 als de eerste helft van 2012. Per saldo mikt het kabinet zo op extra inkomsten uit overdrachtsbelasting: die moeten stijgen van 2,4 miljard euro in 2011 naar 2,6 miljard euro in 2012.
Maar voorlopig lijkt het daar niet op. Donderdag 15 september werd bekend dat het aantal transacties in augustus juist met 3,9 procent is gedaald. De eerste tegenvaller voor het kabinet lijkt zich zo al aan te dienen.
Lees ook:
