Terwijl de onderhandelingen over het kwijtschelden van Griekse staatsschulden voortslepen, is de vraag vooral hoe Griekenland failliet gaat: via een akkoord met banken en eurolanden over verlichting van de schuld. Of via een harde wanbetaling, waarbij Griekenland stopt met het terugbetalen van schulden en vervolgens wordt bedolven onder juridische procedures van obligatiehouders.
In het laatste geval is de kans groter dat Griekenland uit de eurozone moet, omdat bijvoorbeeld de Europese Centrale Bank Griekse banken geen leningen meer zal verstrekken met Griekse staatsschuld als onderpand.
President Mario Draghi van de Europese Centrale Bank, en tal van euroleiders, benadrukten de afgelopen maanden dat Griekenland een uniek geval is. Maar financiële markten lijken dat niet zo op te vatten.
Wie volgt?
Het risico van een ongecontroleerd faillissement van Griekenland ligt vooral bij de precedentwerking: als de eurolanden één land laten vallen, waarom zou dat dan niet ook voor andere zwakke broeders gelden?
De vrees voor een domino-effect voor de eurozone is sinds ruim een week vooral zichtbaar bij Portugal.
Portugal maakt sinds afgelopen jaar gebruik van een driejarig steunprogramma van 78 miljard euro, via het noodfonds EFSF. Hierdoor hoeft Portugal voorlopig niet zelf de kapitaalmarkt op voor de uitgifte van staatsleningen, want die worden met steun van het noodfonds afgedekt. Toch liepen de marktrentes van verhandelbaar Portugees schuldpapier de afgelopen dagen fors op.
Portugees schuldpapier
Zo noteerden Portugese staatsobligaties met een looptijd van 10 jaar deze week 50 procent van de oorspronkelijke leenwaarde, aldus zakenkrant The Financial Times. Een teken dat beleggers serieus rekening houden met wanbetaling.
De neerwaartse spiraal van Portugees schuldpapier op financiële markten zette medio januari in, toe kredietbureau Standard and Poors het oordeel voor Portugal tot de zogenoemde 'junk'-status verlaagde. Veel professionele beleggers, zoals pensioenfondsen, mogen niet in staatsobligaties beleggen met een dergelijk kredietcijfer.
Portugal zou, volgens schattingen van het Internationaal Monetair Fonds van afgelopen september, het begrotingstekort dit jaar moeten terug brengen tot 4,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Ook dan kampt het land naar verwachting met een staatsschuld van 112 procent van het bbp.
Recessie als spelbreker
Econoom Luigi Speranza geeft tegenover de FT aan dat, gelet op de recessie die de eurozone dit jaar bedreigt, er gerechtvaardigde twijfels zijn over het vermogen van Portugal om zijn begrotings- en schulddoelstellingen te halen.
Volgens het huidige plan moet Portugal in mei 2013 weer zelf geld gaan lenen op kapitaalmarkten. "Er is nog duidelijk een financieringsgat en economisch gezien is het inderdaad twijfelachtig of Portugal volgend jaar zelfstandig de markt op kan", aldus Speranza.
Voor de leiders van de eurozone ligt hier een stevig dilemma. Als Griekenland inderdaad een uniek geval is, dan moet er een oplossing worden gevonden om Portugal eventueel langer via het Europese noodfonds te laten lenen. Gebeurt dat niet, dan dreigt Portugal de volgende dominosteen te worden voor de eurozone.
Lees ook:
Merkel tegen vergroting noodfonds
Boumans Blog: Waarom de ECB geen Griekse schuld kan kwijtschelden
