De Wereldbank en industrielandenclub Oeso gaven afgelopen week nieuwe groeiprognoses af. De mondiale economie krimpt dit jaar met 2,9 procent, somberde de Wereldbank. Z24 dook in de onderliggende cijfers.

Wat bleek? Van de 144 landen die door de Wereldbank en de Oeso worden gevolgd, mogen er liefst 71 op groei van de economie rekenen dit jaar. Van algehele krimp is geen sprake.

Westerse crisis
Wel zijn er duidelijke verschillen naar regio en welvaartsniveau. De kredietcrisis en de behorende recessie zijn eerst en vooral een 'westers' fenomeen. De 28 geïndustrialiseerde landen die de Oeso in de gaten houdt, zien hun economie dit jaar stuk voor stuk krimpen.

Dat betekent nogal wat, want de Europese Unie, de Verenigde Staten en Japan zijn samen goed voor zo'n 60 procent van de mondiale productie van goederen en diensten. Vandaar dat de hele wereld de crisis voelt.

In opkomende economieën is de crisis echter allesbehalve eenvormig. De grootste klappen vallen in landen uit Oost-Europa en Centraal-Azië.

Estland en Letland zijn dit jaar, met een economische krimp van meer dan 13 procent, waarschijnlijk de zwaarst getroffen landen in de wereld. Ook Rusland en Oekraïne figuren prominent op de ranglijst van grootste dalers.

Zie de grafiek: Krimplanden in 2009.

Buitenlandse schuld Oost-Europa
De Oost-Europese malaise heeft volgens de Wereldbank veel te maken met de grote aantallen leningen in buitenlandse valuta die bedrijven en huishoudens uit deze regio hebben afgesloten. De vlucht van buitenlands kapitaal maakt landen uit deze regio extra kwetsbaar.

In West-Europa is vooral Ierland (-9,8 procent) de gebeten hond. Ook exportkampioenen als Japan (-6,8 procent) en Duitsland (-6,1 procent ) worden hard geraakt. Nederland (-4,8 procent) komt, als kleine open economie die sterk afhankelijk is van de wereldhandel, op de negentiende plaats van economieën die dit jaar het sterkst krimpen.

Groeiers in Afrika en Azië
De lichtpuntjes zitten vooral in Afrika, Azië en het Midden-Oosten, zoals blijkt uit de ranglijst van Groeilanden in 2009.

Zo boekt Golfstaat Jemen dit jaar naar verwachting een economische groei van 7,7 procent. Hoofdreden ligt bij het in gebruik nemen van nieuwe fabrieken die aardgas omzetten in een vloeibare vorm, zodat het per schip getransporteerd kan worden naar India, Oost-Azië, Europa en de Verenigde Staten. Prijzen van olie en gas mogen sinds afgelopen jaar zijn gedaald, de vraag naar energie is daarmee niet opgedroogd.

Aziatische hoogvliegers zijn China (6,5 procent groei) en India (5,9 procent groei). China heeft weliswaar last van teruglopende exporten, maar de overheid gaat de crisis te lijf met een investeringspakket van enkele honderden miljarden euro's dat vooral besteed zal worden aan infrastructuur, energie- en watervoorzieningen in het achtergebleven westen. India profiteert van het feit dat de binnenlandse consumptie, meer dan in China, een belangrijke aanjager is van de groei.

In Afrika speelt voor landen als Congo, Malawi en Ethiopië mee dat alleen al een periode van rust in gewapende politieke conflicten de economie een flinke impuls kan geven.

Zo groeit de economie van de Republiek Congo dit jaar naar verwachting met 7,4 procent, simpelweg omdat de olieproductie verhoogd kan worden in de nasleep van vredesovereenkomsten tussen de regering en rebellenleiders, aldus de Wereldbank.

Jojo-landen
Bij de vergelijking van groeiverschillen kan het overigens misleidend zijn om alleen in absolute zin naar de groei te kijken. Een recessie wordt meestal gedefinieerd als een periode van krimp, maar ongeacht of het om negatieve groei gaat is de grootte van de terugval uiteraard van belang.

Zo krijgt een land dat het ene jaar 10 procent groeit en het volgende 2 procent net zo goed een dreun, als een land dat van plus 2 procent naar een krimp van 1 procent gaat.

In het overzicht Relatieve krimp in 2009 is in kaart gebracht welke landen naar verwachting de grootste draai zullen maken ten opzichte van 2008. Ook bij dit lijstje valt op dat abrupte omslagen vooral te vinden zijn in Oost-Europa en de Baltische Staten.

Estand, Wit-Rusland, Rusland, Litouwen en Roemenië, behoren tot de landen waar het contrast met afgelopen jaar het grootst is. Omgekeerd zijn 'schokvrije' landen vooral in Afrika en Azië te vinden. Zie de grafiek: Stabiel in 2009.

Vergeleken met de klappen die Oost-Europa krijgt, heeft Nederland weinig te klagen. Maar de draai van 2,1 procent groei in 2008 naar ongeveer 5 procent krimp in 2009, plaatst Nederland wel bij de jojo-economieën van de wereld.