Arjan van den Born promoveert dinsdag 17 maart aan de Universiteit Utrecht op een proefschrift over zelfstandigen.

U bent zelf ook zelfstandige. Hoe is dat zo gekomen?
"Ik werkte als consultant bij PriceWaterhouseCoopers en wilde naast mijn werk mijn proefschrift schrijven. Ik ging dus een dag minder werken, maar ja, ook op die dag belden er klanten. Toen dacht ik, ik neem drie maanden vrij om aan mijn proefschrift te werken, maar na een week belde mijn baas over een opdracht die alleen ik kon doen. Dit werkte dus niet, daarom ben ik voor mezelf begonnen."

Komt dat overeen met de bevindingen in uw proefschrift?
"Ja, ik was dus op zoek naar flexibiliteit. De meeste mensen beginnen voor zichzelf omdat ze flexibeler willen werken, meer autonomie willen of het gekonkel op kantoor helemaal zat zijn. Ook meer geld verdienen, wordt vaak als redenen genoemd."

30 Procent geeft aan voor zichzelf te beginnen om meer te verdienen. Een interim manager zet gemiddeld 121.000 euro per jaar om, maar een vertaler gemiddeld slechts 36.000. Komen veel mensen dus bedrogen uit?
"Ja, het is lang niet altijd een vetpot. De gemiddelde freelancer verdient minder dan de gemiddelde werknemer. Ik heb mijn proefschrift door een zelfstandige laten redigeren. Die vroeg daar nog geen 15 euro per uur voor. Dat is toch veel te weinig?"

Pleit u daarom in uw proefschrift voor terugkeer van de gilden?
"Ja, kijk artsen kennen een numerus fixus. Dat zorgt ervoor dat artsen altijd genoeg kunnen verdienen. Maar veel zelfstandigen zonder personeel kennen haast geen marktbescherming. Ik denk dat het goed zou zijn als er daarom weer een soort gilden zouden komen. Die zouden in de gaten moeten houden of bepaalde grote partijen niet te veel macht krijgen en zich bijvoorbeeld bezig kunnen houden met een stukje kwaliteitsbescherming."

Mannen die fulltime freelancen werken gemiddeld 44 uur per week, vrouwen 37,5. Toch verdienen mannen gemiddeld bijna twee keer zoveel. Hoe komt dat?
"Mannen die alleen freelancen hebben een gemiddelde omzet van 106.138 euro, vrouwen van 65.000. Dat komt doordat vrouwen vaker in lager betaalde beroepen werken. Bovendien besteden zowel mannen als vrouwen vier uur per week aan netwerken, vier uur aan administratie en vier uur aan productontwikkeling et cetera. Vrouwen houden zodoende minder factureerbare uren over."

U heeft ook gekeken naar wat het meest van invloed is op het succes van een zelfstandige. Hier komt uit dat dit de marktomstandigheden zijn. Is dat geen open deur?
"Ja, dat lijkt een dooddoener. Toch wordt in boeken en op websites nog vaak gedaan alsof je de juiste persoonlijkheid moet hebben. Je kunt bijvoorbeeld testjes invullen om te zien of je geschikt bent. Dat slaat dus nergens op. Je hoeft geen supermens te zijn om te slagen als zelfstandige. Kijk gewoon goed naar hoe de markt waarin je je wilt gaan bewegen, zich ontwikkelt. Ook je motivatie en strategie blijken minder belangrijk dan vaak gedacht. Het gaat echt om de marktomstandigheden, je netwerk en wat je kan."

Hoeveel hoogopgeleide freelancers zijn er eigenlijk?
"Dat weten we niet precies. De schattingen liggen tussen de 250.000 en 1 miljoen freelancers.. Waarschijnlijk is zo´n 60 procent daarvan hoogopgeleid."

Hoeveel freelancers zullen er in de toekomst zijn?
"Ik denk dat er veel meer kleine bedrijven zullen komen en dus ook veel meer freelancers. In de kenniseconomie is het helemaal niet nodig om groot te zijn. Als klein bedrijf ben je veel flexibeler."

Van den Borns proefschrift heet ‘The drivers of career success of the job-hopping professional in the new networked economy: The challenges of being an entrepreneur and an employee’.