Het zat er aan te komen, maar woensdag maakten energiebedrijven Nuon en Essent definitief bekend dat de variabele tarieven voor stroom en gas fors omhoog gaan per 1 juli. Beide concerns schroeven de leveringsprijs voor gas met 15 procent op. Essent verhoogt de stroomprijs met zes procent, Nuon met drie procent.

Per saldo zijn klanten die te maken krijgen met de hogere prijzen, gemiddeld zo'n 120 euro duurder uit op jaarbasis. Hierbij tikt vooral de hogere gasprijs aan.

Energiebedrijven schatten dat een huishouden gemiddeld circa 2.000 kubieke meter gas en 3.500 kilowattuur stroom per jaar verbruikt. Gas kost per kuub vier keer zo veel als de stroomprijs per kilowattuur.

Een gemiddeld huishouden is hierdoor op jaarbasis momenteel ongeveer 780 euro kwijt aan de levering van gas en 315 euro aan elektriciteit. Dat wordt dus fors meer, nog los van belastingen en de kosten voor het netbeheer.

Dat de gasprijs veel harder stijgt dan die van stroom is niet vreemd. In Nederland is de gasprijs direct gekoppeld aan de olieprijs. En die zat het afgelopen halfjaar flink in de lift. Woensdag bereikte de olieprijs een nieuw record van 135 dollar per vat.

De stroommarkt zit anders in elkaar. Sommige elektriciteitscentrales worden op gas gestookt, maar elektriciteit wordt ook met kolen, wind en kernenergie opgewekt. Stroomprijzen bewegen daardoor niet één op één mee met gas- en olieprijzen.

Vraag voor de consument is uiteraard of het loont om gas- en stroomprijzen voor langere tijd vast te zetten. Energieleveranciers adverteren er in elk geval volop mee.

Wie z'n gas- of stroomprijs voor bijvoorbeeld drie jaar vast zet, moet niet de illusie hebben dat hij daarmee immuun is voor dure energie. Het gaat hooguit om een tijdelijk voordeel. Want als de gasprijs drie jaar lang stijgt, ben je met een vast prijscontract weliswaar tijdelijk gedekt. Maar wanneer het contract afloopt, krijg je alsnog te maken met hogere tarieven. Bovendien blijft het een kwestie van gokken.

Een voorbeeld. Nuon kondigde woensdag aan dat de variabele gasprijs per 1 juli 0,4593 euro per kuub zal bedragen. Dat is een verhoging van ruim vijf cent. Het huidige driejaarcontract van Nuon legt de gasprijs tot medio 2011 vast op 0,4852 euro per kuub. Zo'n 2,5 cent per kuub meer.

Kies je voor het driejaarcontract, dan ben je bij een gemiddeld verbruik op jaarbasis ongeveer 970 euro kwijt. Daarbij gok je op een aanhoudende prijsstijging. Want als de variabele gasprijs bij Nuon de komende drie jaar gelijk blijft, zou je met een variabel contract zo'n 50 euro per jaar goedkoper uit zijn.

Stijgt de gasprijs daarentegen jaarlijks met circa 10 procent, dan kost een variabel contract in die periode gemiddeld 1080 euro per jaar. Dat is 110 euro meer dan het vasteprijscontract.

Een kleine rondgang langs leveranciers leert overigens dat marktleiders Nuon, Essent en Eneco bij het aanbieden van vaste contracten duurder zijn dan kleinere partijen als Oxxio, Rendo en Dong.

De verschillen zijn fors. Zo is het driejaarcontract voor gas bij Nuon momenteel zo'n vijf cent duurder dan dat van prijsvechter Dong. De driejaarprijzen die prijsvechters Dong, Rendo en Oxxio rekenen, liggen zelfs lager dan de verhoogde variabele prijzen van Nuon en Essent.

Vraag is hoelang dat duurt. Als de variabele energieprijzen namelijk hard blijven stijgen, passen energiebedrijven ook de tarieven van vaste contracten aan. De kans dat je over drie jaar een nieuw vast contract tegen een fors hogere prijs moet afsluiten, is hierbij groot. Hoe dan ook: kritisch vergelijken loont.