De turbulentie op de aandelen- en obligatiemarkten maakt veel beleggers huiverig. Sparen is voor velen ook geen aanlokkelijk alternatief, vanwege de lage spaarrentes. Wie niet vies is van avontuur kan zijn heil zoeken in alternatieve beleggingen: beleggingen waarvan het rendement niet één op één samenhangt met de koersontwikkelingen op de obligatie- en aandelenmarkten.

Grondstoffen, belangen in niet-beursgenoteerde bedrijven (private equity) en hedgefondsen zijn de meest bekende alternatieve beleggingen. Maar er zijn ook wat exotischer opties denkbaar. Z24 zet vijf tastbare alternatieve beleggingen op een rij. Vormen deze een volwaardig alternatief?

Bosgrond
Een belegging in aandelen is redelijk abstract. Je kunt de koersen bekijken en krijgt van je broker op gezette tijden een overzicht van behaalde rendementen en ingehouden dividendbelasting. Hoe anders is het gevoel bij de aankoop van een bos. Je kunt een wandeling maken door je eigen investering, kunt de geur opsnuiven van je eigen bomen en de takken aanraken.
Helaas houdt het daar vaak ook mee op, want met grond dat als bosgrond is aangemerkt mag vooral heel veel niet. Je mag er geen huis op bouwen en zelfs overnachten is meestal niet toegestaan.

Wie de aankoop van bosgrond vooral beschouwt als een belegging, hoopt erop dat de bestemming van het bos verandert in bouwgrond, want de prijs van bouwgrond ligt een stuk hoger. Of zo'n bestemmingswijziging mogelijk is, valt vooraf niet te voorspellen. In die zin is een belegging in bosgrond vrij riskant.

De prijs van bosgrond wordt ook bepaald door de omvang van het perceel, de toegankelijkheid ervan, de gebruiksmogelijkheden en de ligging. Dus daar zul je bij de aankoop goed op moeten letten.

Een voordeel van een investering in bosgrond ten opzichte van bijvoorbeeld spaargeld of aandelenbeleggingen is dat je geen vermogensrendementsheffing verschuldigd bent.

Landbouwgrond
Ook bij een belegging in landbouwgrond valt de meeste winst te boeken als je perceel later nodig is voor woningbouw. Dat is niet ondenkbaar, want grond in Nederland is schaars en bovendien eindig. Tussen 2006 en 2008 is bijna zevenduizend hectare landbouwgrond bebouwd met woningen en bedrijventerreinen zo blijkt cijfers van Grondmarkt.nl.

Dat is vergelijkbaar met de stad Maastricht.
De garantie dat dit ook met jouw akker gaat gebeuren heb je echter niet; zeker niet in crisistijden als nu, waarbij veel woningbouwprojecten worden afgeblazen. Tot de grond kan worden verkocht, kun je je perceel proberen te verpachten aan een boer.

Wie een stuk landbouwgrond wil kopen, moet zich goed in de materie verdiepen. Je moet op de hoogte zijn van bestemmingsplannen, de kwaliteit van de bodem, grondsoorten en mogelijkheden om bepaalde gewassen te kunnen verbouwen, milieutechnische aspecten, enzovoort.

Daarnaast moet je realiseren dat er grote regionale verschillen zijn in de prijzen van landbouwgrond. Een gespecialiseerde makelaar inhuren is dan ook geen overbodige luxe. Net als bij bosgrond gaat het om een grote investering. Dit kan een goede spreiding van je beleggingen in de weg staan, waardoor je portefeuille risicovoller wordt.

Wijn
Het lijkt eenvoudig: koop een fles wijn, bewaar hem enkele decennia en verkoop hem daarna met winst. Hoe ouder de wijn, hoe smaakvoller en zeldzamer deze is en dus hoe hoger de prijs uitvalt. Dit is echter een te simpele voorstelling van zaken, want niet elke wijn wint aan kwaliteit naarmate de tijd vordert. Het succes van een wijnbelegging valt of staat dan ook met een goede wijnselectie.

De prijs van een fles wijn hangt natuurlijk grotendeels af van de kwaliteit, die weer afhankelijk is van het oogstjaar. Wijn uit een topjaar kan wel tien keer zoveel opbrengen als wijn uit een mager jaar, maar bij aanschaf betaal je uiteraard ook meer. Uiteraard is ook de vraag naar wijn van belang voor de prijs. Deze neemt de laatste jaren toe; met name uit de opkomende markten China en Rusland. Tot slot is het aanbod van belang, want net als bij andere goederen drijft schaarste de prijs op.

Voor de berekening van het uiteindelijke rendement moet je de kosten niet uit het oog verliezen. Naast de aanschaf van de wijn moet je ook betalen voor de opslag in een klimaatkast (energie- en aanschafkosten), als je niet beschikt over een eigen wijnkelder. Als een fles lang bewaard moet worden, kan dat behoorlijk aantikken en je rendement grotendeels afromen.

Maar wie het slim aanpakt, kan een aardige duit verdienen aan de verkoop van wijn. Vorig jaar werd een enorme zesliterfles Château Cheval Blanc uit 1947 geveild voor bijna 220.000 euro. Maar is is uiteraard een uitzondering.

Scheeps-cv
Een belegging in een schip is ook tastbaar. Dit kan via een scheeps-cv, waarbij je met een groep beleggers in een (container)schip investeert. Vaak gaat het om een schip dat nog gebouwd moet worden. Het rendement behaal je uit de opbrengst van het schip bij verkoop.

In aanbiedingen voor scheeps-cv's worden vaak prachtige, dubbelcijferige rendementen voorgespiegeld. Staar je daar niet blind op, want er kleven ook risico's aan deze belegging. De scheepvaartsector geldt namelijk als behoorlijk cyclisch. Bovendien kan overaanbod van schepen de prijs behoorlijk drukken. Om een indicatie te krijgen hoe realistisch de prognoses zijn, kun je kijken naar de behaalde rendementen van eerder uitgegeven cv’s, al moet je je wel realiseren dat dat geen enkele garantie biedt voor de toekomst.

Omdat een scheeps-cv vaak een lange looptijd heeft, van vaak minimaal tien jaar, valt het rendement vooraf niet goed te voorspellen. Een ander nadeel is dat de participaties vaak beperkt verhandelbaar zijn. Als je ervan af wil, heb je vaak toestemming nodig van alle andere beleggers en dat wordt niet altijd gegeven. Beleg dus alleen in scheepvaart-cv's met geld dat je langere tijd kunt missen.

Kijk bij de keuze van een cv ook goed naar de voorwaarden. Soms heeft de reder het recht het schip aan het eind van de looptijd te kopen, tegen een vooraf gestelde prijs. Als die prijs flink onder de marktwaarde ligt, leidt dat tot teleurstelling. Let ook op de kosten, zoals verzekeringskosten, een managementvergoeding en een vergoeding voor het beheer van het schip.

Er staat wel fiscaal voordeel tegenover. Dankzij de zogeheten tonnageregeling hoef je elk jaar maar een klein vast bedrag op te geven, ongeacht de werkelijke resultaten.

Antiek
Voor de opbrengst van antiek geldt: je krijgt wat een gek ervoor geeft. Dat maakt een belegging in antieke voorwerpen vrij risicovol.

Je zou het misschien niet zeggen, maar ook de markt voor antiek is onderhevig aan trends. Daarnaast speelt de leeftijd van het voorwerp een rol, evenals het aanbod (is er sprake van schaarste?), de staat van het product (in nieuwstaat is uiteraard waardevoller dan een gehavend of niet compleet voorwerp) en het materiaal waarvan het is gemaakt.

Een taxateur kan je een eind op weg helpen, maar je kunt zelf ook veel informatie vergaren, door catalogi te raadplegen of een blik te werpen in het Jaaroverzicht kunst- en antiekveiling (een prijsoverzicht van 3.500 voorwerpen die afgelopen jaar zijn verkocht op kunst- en antiekveilingen in Nederland en België). Ook internet is een handige informatiebron. Ook als je antiek wilt verkopen, want daarmee kun je een groot koperspubliek bereiken. Je kunt je voorwerpen ook verkopen via een veiling. Verdiep je dan wel in de spelregels.

Lees ook:
Beleggen in goud: zo doe je dat
Munt slaan uit je portemonee? Vergeet het maar
Alternatief beleggen