Belastingplichtigen konden altijd ruimschoots hun ziektekosten aftrekken van de inkomstenbelasting. De overheid wilde zo chronisch zieken, gehandicapten en ouderen met een schamel inkomen financieel tegemoet komen. Omdat ook gezonde Nederlanders massaal gebruik maakten van dit fiscale cadeautje, liepen de kosten voor de schatkist op een gegeven moment uit de hand.

Daarom gaat nu het mes in de regeling. Brillen, contactlenzen, laserbehandelingen, verzekeringspremies, kosten voor de uitvaart, de eigen bijdrage voor de AWBZ, bevalling en ziektekosten die binnen het eigen risico vallen, mag men komend jaar niet meer aftrekken. Dit jaar kan dat nog wel.

Aftrekposten
De volgende aftrekposten blijven in 2009 overeind: kosten voor een bezoek aan de dokter, tandarts of fysiotherapeut, voorgeschreven medicijnen die niet door je zorgverzekeraar worden vergoed, enkele medische hulpmiddelen (zoals steunzolen of een rolstoel), de reis naar je huisarts of het ziekenhuis en kosten voor ziekenbezoek. Of je daarmee boven de vereiste drempel uitkomt, is echter de vraag.

Chronisch zieken
Chronisch zieken, ouderen en gehandicapten krijgen in ruil voor de uitgeklede regeling een vaste jaarlijkse toelage van 100 tot 450 euro, die afhangt van de zorgvraag. Hieraan worden wel strenge criteria gesteld. Ook gaat de eigen bijdrage voor de AWBZ omlaag.

Basispakket
Er vinden ook de nodige wisselingen plaats in het basispakket voor je zorgverzekering. Voor een deel wordt het arsenaal aan vergoedingen uitgebreid: de eigen bijdrage voor psychotherapie vervalt en de behandeling van dyslexie komt voortaan voor rekening van je verzekeraar.

Maar er wordt ook bezuinigd: de vergoeding van slaapmiddelen wordt beperkt, middelen tegen erectieproblemen vallen buiten de dekking en zogeheten sta-op-stoelen en allergeenvrije bedhoezen moet je voortaan zelf betalen.

Poliskosten
De premie voor de basisverzekering gaat slechts marginaal omhoog: met gemiddeld 0,8 procent. De maximale premiestijging bedraagt 2,7 procent. Sommige verzekeraars hebben de premiebedragen zelfs verlaagd.

De aanvullende verzekering daarentegen wordt wel duurder: volgens Verzekeringssite.nl met gemiddeld 7 procent.

Diezelfde vergelijkingswebsite becijfert het verschil tussen de goedkoopste en duurste basispolis op 280 euro, dus shoppen loont. Wees er wel snel bij, want je moet je oude verzekering voor 1 januari hebben opgezegd. Voor de overstap naar een andere partij heb je nog een maand langer de tijd. De nieuwe verzekering gaat dan met terugwerkende kracht in vanaf 1 januari.

Eigen risico
Het verplicht eigen risico, dat vorig jaar voor de no-claim in de plaats is gekomen, gaat iets omhoog. Voortaan moet je de eerste 155 euro aan zorgkosten zelf betalen. Dit jaar was dat nog 150 euro. De kosten voor een consult bij de huisarts, verloskundige zorg en kraamzorg vallen buiten het eigen risico.

Nieuw is verder dat zorgverzekeraars toestemming hebben gekregen het eigen risico (gedeeltelijk) kwijt te schelden. Sommige verzekeraars doen dit ook. De vrijstelling damt wel de keuzevrijheid in, want je mag er meestal alleen gebruik van maken als je voor een bepaalde kwaal naar een ziekenhuis stapt waarmee de verzekeraar een contract heeft afgesloten, of medicijnen gebruikt die de verzekeraar aanbeveelt.

Wanbetaling
De overheid zit wanbetalers komend jaar meer op de hielen. Heb je een betalingsachterstand van twee maanden, dan krijg je eerst een betalingsregeling aangeboden van je zorgverzekeraar. Kom je dan nog niet over de brug en loop je inmiddels zes maandpremies achter, dan wordt de premie flink verhoogd: 30 procent bovenop de standaardpremie. Dit bedrag wordt door de overheid ingehouden op het inkomen of de zorgtoeslag.

Net als nu al het geval is, mag een wanbetaler in 2009 niet naar een andere verzekeraar overstappen.

Elektronisch patiëntendossier
Huisartsen, apotheken en ziekenhuizen worden dit jaar aangesloten op het elektronisch patiëntendossier. Hierdoor kunnen artsen en apothekers informatie over hun patiënten uitwisselen. Ze mogen jouw medische gegevens alleen inzien als ze je ook echt behandelen én als die informatie nodig is voor jouw behandeling. Bovendien moeten ze je altijd eerst toestemming vragen voor inzage.

Ben je hier op tegen, dan kun je officieel bezwaar aantekenen. Je moet dan wel naast je bezwaarformulier een uittreksel uit het bevolkingsregister meesturen. Dit kost 15 euro.