Ons land telt 24 particuliere basisscholen en veertien middelbare scholen. In het basisonderwijs is het aantal scholen en leerlingen de laatste jaren redelijk stabiel.
Het voortgezet onderwijs daarentegen is wel uitgedijd, zegt Anna Bakker, directeur van brancheorganisatie PAEPON (Platform van Aangewezen Erkende Particuliere Onderwijsinstellingen). Ze houdt wel een slag om de arm: de branche kan een tik krijgen door de kredietcrisis.
Ook diverse particuliere middelbare scholen melden desgevraagd dat hun leerlingpopulatie is toegenomen. Bij Luzac Opleidingen is het aantal leerlingen de afgelopen drie jaar zelfs bijna verdubbeld, van 1.600 naar 2.800.
“Particulier onderwijs wordt in ons land steeds bekender en meer geaccepteerd”, geeft Luzac-directeur Rens Koole als verklaring. “Daarnaast zijn veel ouders onzeker over de kwaliteit van het reguliere onderwijs. Ze zien dat hun kind niet floreert en regelen zelf een alternatief.”
Volgens Jacqueline Imminga-Raadersma, directeur van de nieuwe particuliere basisschool Bizzie Kids Basic in Almere, voelen ouders zich aangesproken door de persoonlijke aandacht en de systematische werkwijze, waardoor kinderen vaak sneller door de lesstof heen gaan. “Ze willen gewoon goed onderwijs.”
Terug naar de basis
Wie het aanbod aan particuliere scholen bekijkt, ziet een bont gezelschap. Sommige organisaties brengen compleet nieuwe onderwijsconcepten, zoals vedisch onderwijs (met veel aandacht voor meditatie), talentontwikkelend onderwijs of onderwijs gebaseerd op neuro-linguistisch programmeren.
Andere instellingen gaan juist terug naar de basis: ouderwets, degelijk onderwijs (tevens de slogan van Instituut Blankestijn), met veel aandacht voor studiediscipline en kennis reproduceren. Deze laatste categorie wordt volgens het Ministerie van Onderwijs steeds populairder, ten koste van meer exotische varianten.
Diverse grote instellingen profiteren van deze trend. Zo verzorgt Instituut Blankestijn – gestart als middelbare school – inmiddels ook basisonderwijs vanaf groep zes. Concurrent Luzac biedt sinds drie jaar naast de bekende examenklassen ook volledig voortgezet onderwijs aan. En directeur Rens Koole sluit niet uit dat zijn organisatie op termijn ook een groep acht gaat herbergen.
Kleinschalig onderwijs
Hoe verschillend het aanbod aan particuliere scholen ook is, er zijn wel enkele gemene delers. Veel scholen schermen met kleinschalig onderwijs. De klassen zijn doorgaans erg klein en de leerlingen krijgen veel persoonlijke aandacht. Diverse scholen hebben ook vakleerkrachten in dienst, voor kunstzinnige vakken en sport.
Die persoonlijke behandeling, in combinatie met het uitblijven van overheidsfinanciering, heeft wel een prijs. Voor het basisonderwijs moeten ouders 840 tot 19.000 euro per jaar betalen, waarbij tradionele scholen over het algemeen het duurst zijn. Voortgezet onderwijs is nog prijziger: 13.000 tot 30.000 euro.
Soms moet je daarnaast nog enkele honderden euro’s extra ophoesten voor materiaalkosten en inschrijfgeld. Wie geld wil uitsparen kan ervoor kiezen het schoolgeld in één keer te betalen, in plaats van maandelijkse termijnen. Maar desondanks blijft het een stuk duurder dan regulier onderwijs. In het voortgezet onderwijs zijn de verschillen het afgelopen jaar nog verder opgelopen, vanwege het kabinetsbesluit tot gratis schoolboeken.
Deze kosten moet je helemaal zelf bijeen moet sprokkelen. De overheid springt namelijk niet bij. Wel kunnen ouders, als de school is gekoppeld aan kinderopvang, een deel van de opvangkosten terugkrijgen via kinderopvangtoeslag.
Het prijsverschil tussen scholen is erg groot. Dit is deels te verklaren door het leerlingaantal: hoe kleiner de klassen, hoe indrukwekkender de factuur. Ook omvang speelt een rol. Een grotere instelling, zoals Luzac, profiteert van schaalvoordelen. Daarnaast zal elke school – immers een commerciële instelling - een verschillende winstmarge hanteren.
Slagingspercentage
Het schoolgeld is een belangrijk criterium om scholen te vergelijken. Maar als je toch al diep in de buidel tast voor het onderwijs van je kind, wil je er natuurlijk ook veel kwaliteit voor terug zien. Een goed startpunt is een rapport van de Onderwijsinspectie. Hoewel het toezicht op particuliere scholen minder uitgebreid is dan bij het reguliere onderwijs, komt de inspecteur ook hier over de vloer.
Let ook op de prestaties van de school door de jaren heen. Naar welk onderwijs stromen basisschoolleerlingen door? Hoe groot is het slagingspercentage onder scholieren? De mentaliteit van de school is eveneens van belang. Spant de school zich echt tot het uiterste in om je kind de eindstreep te laten halen? Wil zij alleen een eliteschool zijn of ligt de prioriteit bij goed onderwijs?
Een ander criterium is het toelatingsbeleid. Mag iedereen die zijn portemonnee trekt instromen of worden leerlingen met gedragsproblemen geweigerd? Let verder op de sfeer op school en de benadering van ouders.
Ook van belang is de organisatie die achter de school schuilt. Bij Luzac Opleidingen is Rabobank grootaandeelhouder. Je kunt je voorstellen dat deze bank niet gebaat is bij een slecht imago. Sowieso is een school die al wat langer bestaat een pré.
Geschillencommissie
In het voortgezet onderwijs is lidmaatschap van PAEPON een voordeel. Dit fungeert als een soort kwaliteitslabel. De aangesloten scholen hebben een gedragscode ondertekend, die hen onder andere verplicht om actueel en toegankelijk lesmateriaal aan te bieden, toetsen vlot na te kijken en alleen te werken met gekwalificeerde docenten. Ook commiteren de scholen zich aan de Geschillencommissie Consumentenzaken, die bindende uitspraken doet bij conflicten.
