Het zal je maar gebeuren: je stuurt een filmcamera op naar een aardige koper die wel belooft te betalen, maar dit uiteindelijk nalaat. Naïef? Dat zou kunnen, maar het is wel een truc die al jaren zeer succesvol is. Als we de bezoekersforums op websites als Marktplaats en Speurders mogen geloven verwijnen elk jaar honderden sieraden, spelcomputers en digitale camera’s op kosten van goedgelovige Nederlanders richting Afrika; alle op internet geplaatste waarschuwingen van medeslachtoffers ten spijt.
Om te achterhalen hoe die Nigerianen dit steeds weer voor elkaar krijgen, besloot Z24 een filmcamera op Marktplaats te zetten.
We hebben snel beet: binnen een etmaal laat ene Sarah Brown uit België weten de handycam graag te willen kopen voor haar zoon. Ze informeert naar de prijs en vraagt – nog voor we een deal hebben - de camera aangetekend te versturen naar een door haar opgegeven adres in Nigeria.
De tekst lijkt zo uit een computerprogramma te zijn gerold, want elke specificatie ontbreekt. Sarah spreekt ons aan met een afstandelijk ‘hello seller’ en in haar berichtje wordt met geen woord gerept over een camera, maar over een ‘item’. Dit bericht kan ook, zonder enige wijziging, worden toegestuurd naar een verkoper van een fiets of een horloge.
Bankgegevens
We melden Sarah dat we al een bod van 220 euro hebben gekregen. Als ze bereid is meer te betalen, is de camera voor haar. Hier heeft Sarah wel oren naar. Binnen tien minuten biedt ze 250 euro, exclusief verzendkosten. Ze vraagt om mijn bankgegevens.
We geven haar een valse naam en bankrekening door, met opzet zonder IBAN (International Bank Account Number) en BIC (Bank Identifier Code: identificatiecode van de bank), die nodig zijn om een buitenlandse transactie te kunnen doen. Sarah bedankt me hartelijk en belooft het geld direct over te maken.
Bank gesloten
Ai, een kink in de kabel. Sarah laat dinsdagnacht weten dat de bank gesloten was. Maar zodra ze morgen wakker is, maakt ze de betaling in orde; ‘promised’.
Om te laten weten dat het haar ernst is, meldt ze woensdag rond het middaguur dat ze NU naar de bank loopt. ‘Thanks alot and God Bless’, volgt er in gebroken Engels achteraan.
Handtekening
Niet veel later ontvangen we een bericht waarin ‘Citi Bank Payment Service’ in Brussel meldt dat haar cliënt 271,85 euro heeft klaargezet voor overboeking naar mijn bankrekening. De betaling is al door de bank geaccordeerd en zal per ommgaande worden doorgestort, zodra ik het track & tracenummer van het pakket aan de bank heb doorgegeven. Opvallend genoeg wordt Sarah in het bericht neergezet als ‘he’.
Om het document enig cachet te geven gaat de tekst vergezeld van allerlei getallen: een transaction ID, itemnummer, bankrekeningnummers, een bankcode en een klant- en belasting-identificatienummer. Twee logo’s van Citibank en een handtekening van de ‘approving bank official’ zorgen voor de finishing touch.
We informeren bij de Nederlandse vestiging van Citibank of dit wel in de haak is. Het antwoord van de klantenservice is niet mis te verstaan: “Ik zou het niet vertrouwen. Wij sturen geen emails naar derde personen en al helemaal niet via hotmail; laat staan dat wij controleren of artikelen wel worden opgestuurd.” De bank blijkt vaker met dit bijltje te hakken: “Onze naam wordt geregeld misbruikt”.
Kunstenaar uit Californië
Na enig speurwerk ontdekken we dat het eerste logo van de website van Citibank in Latijns Amerika is geplukt en het tweede is gedownload via ‘Google images’. De handtekening lijkt afkomstig van een kunstenaar uit Californië. De brief zelf - een invuloefening - is integraal terug te vinden op een Duitse website. De getallen zijn identiek; alleen onze naam en bankrekeningnummer zijn eraan toegevoegd.
Aangifte
We vragen de politie of we aangifte kunnen doen. Maar omdat juridisch gezien geen sprake is van een strafbaar feit, kan zij niets met onze melding. De agent adviseert ons wel om Marktplaats te alarmeren.
Intussen doen we of onze neus bloedt. We melden Sarah dat we een bericht van haar bank hebben gekregen, maar toch graag boter bij de vis willen: ze moet eerst betalen, daarna kan ze de camera tegemoet zien.
Sarah begrijpt de aarzeling, maar verzekert ons ervan dat het geld klaarstaat om op onze rekening gestort te worden. Mits we ‘het item’ maar opsturen. We moeten ons absoluut geen zorgen maken en kunnen haar 100 procent vertrouwen. “Ik ben een vrouw met een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Ik heb een man en kinderen en een heel goede baan als arts, dus ik zal uw vertrouwen niet schaden”, schrijft ze, om haar stelling kracht bij te zetten. Waarna ze er fijntjes aan toevoegt: “Vergeet niet het track & tracenummer te mailen!”
Kapotte telefoon
We vragen haar ‘bank’ per email om een telefoonnummer, zodat we kunnen verifiëren of het geld daadwerkelijk is overgemaakt. Hoewel het midden op de dag is, ontvangen we een automatisch aangemaakt bericht dat de bank momenteel gesloten is. Niet verwonderlijk, want het IP-adres blijkt uit de Verenigde Staten te komen.
Om tien uur ’s avonds laat ‘Citibank’ tot haar spijt weten dat de telefoon kapot is, maar dat het geld echt klaar staat. De policy om het bedrag tijdelijk op een rekening te parkeren dient de veiligheid van zowel koper als verkoper, meldt de ‘klantenservice’. Wat ons belang hierbij is, wordt niet duidelijk.
Het dreigt een vicieuze cirkel te worden. Dus we manen Sarah tot spoed. Als ze nu niet met het geld over de brug komt, gaat de camera naar een ander. Ook vragen we ‘Citibank’ wederom om een telefoonnummer. Blijkbaar worden we lastig. Sarah reageert niet meer en ook haar bank hult zich in stilzwijgen.
Brown, Williams en Smith
Als we tot slot op internet op zoek gaan naar Sarah Brown, zien we dat ze deze week ook een ander heeft benaderd voor een camera en sinds november al tientallen slachtoffers heeft gemaakt.
Ook komen we erachter dat ze – afgaand op het postadres - ook onder andere achternamen opereert: Williams, Roland, Steven en Smith. Ze is zelfs getransformeerd tot man, want ook ene Adebayo Tunde en David Mark laten graag camera’s naar het adres opsturen.
Voor spelcomputers circuleert een ander adres.
