Er zijn ongeveer 30.000 goede doelen ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Maar anders dan bedrijven hoeven zij geen jaarrekening te overleggen. Er is wel een onafhankelijke instantie die enig toezicht houdt op goede doelen: het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). Ruim 700 organisaties hebben hier hun jaarverslag gedeponeerd.
Het CBF verstrekt ook keurmerken aan liefdadigheidsinstellingen. Dit gaat niet zomaar: een organisatie moet aan allerlei criteria voldoen. Zo moet er een meerjarenbeleidsplan zijn, dienen jaarverslagen openbaar te zijn en moet de jaarrekening worden voorzien van een accountantsverklaring. Ook mogen de kosten voor fondsenwerving niet hoger zijn dan 25 procent van de opbrengsten. Andere kosten, bijvoorbeeld voor overhead of voorlichting vallen hierbuiten.
Een keurmerk is vijf jaar geldig en het CBF ziet elk jaar toe op de bovenstaande gebieden. Kleine of startende liefdadigheidsinstellingen kunnen ook een verklaring van geen bezwaar aanvragen. Zij worden op dezelfde gebieden getoetst als bij het CBF-keurmerk, maar de toetsing is wat minder zwaar.
Het keurmerk en de verklaring zeggen iets over de organisatie van een charitatieve instelling, maar bieden geen garantie dat je donatie ook goed wordt besteed. Alleen een jaarverslag kan daar mogelijk meer duidelijkheid over verschaffen.
Maar aan die jaarverslagen schort vaak nog wel het een en ander. Accountantskantoor Pricewaterhousecoopers neemt elk jaar de financiële verantwoording van goede doelen onder de loep, voor de uitreiking van de Transparant Prijs voor het beste jaarverslag. Hieruit blijkt dat nog veel organisaties niet goed genoeg aangeven wat feitelijk wordt besteed aan het goede doel en wat de kosten zijn voor administratie en beheer.
De bij het CBF geregistreerde goede doelen hadden vorig jaar bij elkaar ruim 2,6 miljard euro te besteden. Het is natuurlijk wel belangrijk dat dit geld goed terecht komt.
Wie een goed doel wil selecteren moet allereerst bepalen naar wel doel zijn hart uitgaat. Heb je veel op met de natuur? Of juist met sport of ontwikkelingshulp? Gaat je voorkeur uit naar een grote of kleine organisatie? Wil je bijdragen aan een bepaald project of aan een organisatie?
Kijk vervolgens wat de organisatie heeft vastgelegd. Wat wil dit goede doel precies? Zijn het concrete en meetbare doelstellingen (bijvoorbeeld vier scholen bouwen in Kenia)? En verantwoorden ze in hun jaarverslag ook de resultaten?
Waar gewerkt wordt, worden fouten gemaakt, maar het is natuurlijk wel belangrijk dat een organisatie hier lering uit trekt. Kijk daarom of de organisatie verbeterplannen heeft opgesteld.
Ook de besteding is natuurlijk heel belangrijk. Het zou jammer zijn als je geld grotendeels naar briefpapier en een duur kantoorpand vloeit. Maak wel een eerlijke vergelijking. Een organisatie die alleen fondsen werft slurpt minder kosten op dan een instelling die eigen projecten uitvoert.
