"Als je Nederland met Duitsland vergelijkt is het opvallend dat toprentes in Nederland op 3,5 procent liggen voor vrij opneembare spaarrekeningen, terwijl dat in Duitsland 2,6 procent is. In Duitsland figureren banken die staatssteun hebben gekregen ook niet prominent in toplijstjes, zoals hier bij ABN Amro's Money You en Aegon Bank wel het geval is", geeft directeur particulieren Eric Schröder van Credit Europe Bank aan.

Als internetspaarbank bood Credit Europe Bank eind 2008 een spaarrente van boven de vijf procent, maar sindsdien is die gezakt naar 2,5 procent voor de Top-Interest rekening. Directeur Schröder onderschrijft de stelling van Rabobank en Van Lanschot Bankiers, dat collega's met staatssteun de spaarmarkt verstoren door relatief hoge rentes te bieden.

"Wat ons betreft is dit slechts als observatie bedoeld. We gaan geen klacht indienen tegen banken met staatssteun. We verwachten ook dat spaarrentes verder zullen dalen en dat de markt zal normaliseren. Alleen duurt dat in Nederland wat langer", stelt Schröder.

Voordeel staatssteun
Achterliggende gedachte bij de klacht van Rabobank en Van Lanschot is dat banken die gebruik hebben gemaakt van staatsteun - hetzij via een kapitaalinjectie, hetzij door de uitgifte van leningen met een staatsgarantie - een dubbel voordeel hebben.

Aan de ene kant ogen banken als ABN Amro, Fortis Bank Nederland en ING extra solide omdat de overheid duidelijk heeft gemaakt dat deze banken te belangrijk zijn om te laten omvallen. Daarmee lijkt spaargeld bij deze banken ook veilig los van de dekking van honderdduizend euro onder het depositogarantiestelsel. Tweede vermoeden is dat banken die de staat als aandeelhouder hebben gemakkelijker kunnen lenen.

Daling spaartarieven
Grootbanken met staatsteun ontkennen categorisch dat ze extreme spaarrentes bieden. "Bij het begin van de kredietcrisis werden hoge spaarrentes geboden, ook door Fortis Bank Nederland. Maar we zijn nooit de hoogste geweest en letten daar scherp op. Verder zijn de spaartarieven inmiddels over de hele linie aan het dalen", stelde topman Jan van Rutte van Fortis Bank medio augustus.

Voor dagelijks opvraagbare spaargelden kijken bankiers scherp naar de koppeling met rentes die banken onderling rekenen. De zogenoemde Euribor-rente voor driemaandsleningen piekte in het derde kwartaal van 2008, op het hoogtepunt van de kredietcrisis, boven de vijf procent. Inmiddels is die rente gedaald tot minder dan één procent.

Spaarrentes zijn de afgelopen maanden mee gezakt. Maar de gemiddelde spaarrrente voor vrij opneembare rekeningen ligt nog altijd ruim één procentpunt boven de Euribor-rente.

Gemiddelde rente 2,25 procent
Kijk je naar de positie van banken met staatsteun op de spaarmarkt, dan lijken die op het eerste gezicht geen extreme positie in te nemen. Z24 inventariseerde 67 rekeningen met variabele rentes, op basis van gegevens van de site spaarinformatie.nl. Daaruit rolt per 8 september een gemiddelde spaarrente van 2,25 procent.

Z24 telt twaalf toprentes van financiële instellingen die staatssteun genieten en boven het marktgemiddelde zitten met de spaarrente. Hieronder bevinden zich Aegon Bank met een spaartarieven van 3,5 procent, ABN Amro-dochter Money You met 3,25 procent en Fortis ASR met drie procent.

Zie de grafiek: staatsbanken met hoge spaarrente.

Tegelijk zitten negentien partijen die geen kapitaalinjectie hebben gehad van de staat óók boven het marktgemiddelde met hun spaarrente. Dan gaat het om kleinere banken zoals The Economy Bank, die meedoet met een variabel spaartarief van 3,3 procent, maar ook Credit Europe Bank en Van Lanschot. Die banken hebben rekeningen die 2,5 procent rente bieden.

Zie de grafiek: geen staatsteun, wel hoge spaarrente.

"We moeten een dergelijke rente bieden om onze marktpositie te verdedigen. Waar het om gaat is dat banken die staatssteun genieten tot voor kort niet in de toplijstjes voor sparen voorkwamen. Dat is een nieuw fenomeen", reageert directeur Schröder van Credit Europe Bank.

Tijdelijke toprente?
Op de spaarlijst zijn banken met staatsteun echter ook volop vertegenwoordigd met spaarrekeningen die relatief lage rentes bieden. Zoals de 'RenteRekening' van Aegon Bank die één procent oplevert, en de Internetspaarrekening van ING die 1,5 procent rente biedt.

Voor spaarders blijft het opletten. Instappen bij banken die relatief hoge spaarrentes bieden is één ding. De kans dat toprentes zakken en verworden tot spaarrentes die onder het marktgemiddelde liggen, iets waar de Postbank berucht om was, blijft altijd aanwezig.