Misleidende reclames voor ‘goedkope’ leningen zijn een stuk zeldzamer geworden, sinds de Autoriteit Financiële Markten (AFM) in 2006 besloot in te grijpen. Geldverstrekkers die alleen de lage instaprente noemen of verzwijgen dat een lener zijn huis in onderpand geeft, worden consequent op de vingers getikt.

Inmiddels voldoen de meeste advertenties aan de wettelijke eisen, zo concludeerde AFM onlangs. De bal ligt nu bij de consument. Die moet de offerte en het prospectus goed doorlezen. Waar moet je op letten?

• Kun je de lening aan?

De rente op geleend geld overtreft de rente op de spaarrekening. Geld reserveren voor grote aankopen is dus voordeliger dan een lening regelen. Je kunt tijd winnen door een aankoop nog even uit te stellen of een kapot product te laten repareren in plaats van te vervangen.

Is dat geen optie, kijk dan of je je eigenlijk wel een lening kunt permitteren. Zet alle vaste lasten op een rij en check of je nog voldoende overhoudt voor rente en aflossing. Zo voorkom je dat je het ene gat met het andere vult.

Let ook op toekomstige inkomsten en uitgaven, zoals een eventuele verhuizing. Verder is het slim een buffer in te bouwen voor financiële tegenvallers.

• Is de aanbieder betrouwbaar?

Een kredietverstrekker die op de Nederlandse markt actief is, heeft een vergunning van de AFM nodig. Je kunt dit checken op de website van de AFM.

Het is een pré als een geldverstrekker ook is aangesloten bij de Vereniging van Financieringsondernemingen. De leden van deze branche-organisatie onderschrijven een gedragscode, die hen onder andere voorschrijft wanneer ze wel of geen krediet mogen verlenen. Ook moeten de leden bij hun adviezen rekening houden met de doelstellingen van de consument.

• Wat is het rentepercentage?

Kijk verder dan het rentepercentage dat in vette letters de advertentie domineert. Vaak is sprake van een laag instaptarief en wordt het percentage gaandeweg verhoogd.

Verraderlijk is ook de term ‘marktconforme rente’. Eigenlijk zegt de adverteerder dat hij het wettelijk maximumtarief hanteert. Op dit moment bedraagt dit maar liefst 18 procent.

• Verzekering?

Wie de prijs van een lening in kaart wil brengen, moet behalve het rentepercentage ook eventuele bijkomende kosten meenemen. Bij sommige leningen ben je bijvoorbeeld verplicht een verzekering af sluiten. De premie hiervoor kan een goedkope rente teniet doen, zodat je alsnog duurder uit bent. Je bent overigens altijd vrij in de keuze van een verzekeraar; gedwongen winkelnering is verboden.

Kijk uit met koopsomproducten waarbij je de verzekeringspremie voor de hele looptijd in één keer betaalt. Los je de lening vervroegd af, dan loopt je verzekering onnodig door.

• Wat is de looptijd?

Behalve de kosten, is natuurlijk ook de looptijd van een lening van belang. Hoe lang duurt het voor je lening is afbetaald? Niets is zo frustrerend als moeten betalen voor een wasmachine die inmiddels is overleden.

• Hoeveel los je daadwerkelijk af?

De looptijd van een lening is uiteraard van belang voor de aflossing. Wees alert als je een doorlopend krediet hebt. Dan betaal je een vast bedrag voor rente en aflossing. Maar omdat de rente variabel is, kan het aflossingspercentage flink schommelen.

Stel dat je voor een lening elke maand 200 euro neertelt: 120 euro rente en 80 euro aflossing. Stijgt de rente, dan is het mogelijk dat je uiteindelijk nog maar 5 euro per maand aflost. In dat geval ben je misschien wel dertig jaar bezig met afbetalen.

• Huis als onderpand?

Soms zal een bank extra zekerheid vragen, voor ze een krediet verstrekt. In dat geval geef je bijvoorbeeld je huis als onderpand. Zolang je keurig je termijnbedragen betaalt, merk je hier niets van. Maar loopt de betaling spaak, dan loop je het risico dat de bank je huis verkoopt en een deel van de opbrengst int.

• Mogelijkheden om vervroegd af te lossen?

Wie wat ruimer in het sop zit en zijn lening versneld wil aflossen kan van een koude kermis thuis komen. Het is namelijk niet altijd mogelijk om vervroegd af te lossen en soms rekent een bank hier een boete voor.

• Wat zijn de overige voorwaarden?

Lukt het niet de termijnbedragen te voldoen? Dan is het volledige bedrag soms al na enkele maanden betalingsachterstand opeisbaar.

Sommige banken vragen ook het volledige leenbedrag terug als je naar het buitenland verhuist.

Heb je ondanks je goede voorzorgsmaatregelen een klacht over een geldverstrekker, meld dit dan direct aan de desbetreffende partij.

Bel ook even met het Meldpunt Financiële Markten van de AFM. Deze organisatie onderzoekt dan of de aanbieder de regels heeft overtreden. Is dat het geval, dan kan de AFM een boete opleggen of de vergunning intrekken.