Opvallend verschil: aan de pomp betaal je sinds enkele maanden fors meer voor benzine, vergeleken met diesel. Bij Shell lag de gemiddelde pompprijs per 10 mei bijvoorbeeld op 1,35 euro per liter Shell Fuel Save, tegen 0,99 euro voor een liter Shell Diesel zwavelvrij.

Pech voor benzineslurpers, fijn voor dieselrijders, meldde Z24 eerder deze week. Vraag is hoelang dat zo blijft.

Diesel en benzine worden beide uit ruwe olie vervaardigd. Ruwe olieprijzen piekten medio 2008 op een niveau van zo'n 150 dollar per vat en stortten vervolgens in. Sinds begin 2009 zijn prijzen van ruwe olie weer opgelopen, van zo'n 40 dollar per vat tot 58 dollar voor Noordzeeolie.

Dit heeft echter niet geleid tot een eenduidige reactie in prijzen van afgeleide producten zoals benzine en diesel. Benzineprijzen zitten sinds enkele maanden in de lift, diesel beweegt nauwelijks.

Transportdip raakt diesel
Het grote verschil tussen benzine en diesel heeft niet één oorzaak, benadrukt de woordvoerder van het Nederlandse opslag- en handelsbedrijf North Sea Petroleum (NSP), eerder dit jaar ontstaan uit de fusie van Frisol en Van der Sluijs: "Wat zeker meespeelt is dat de economische crisis een abrupte val van de dieselvraag in de transportsector heeft uitgelokt. In de particuliere sector, waar benzineauto's dominant zijn, is de brandstofvraag beter op peil gebleven."

Van belang zijn ook aanbodfactoren. "Raffinaderijen hebben de afgelopen jaren bij uitbreiding vooral gekozen voor extra productiecapaciteit van diesel. Gelet op de ontwikkeling van bijvoorbeeld het Europese wagenpark lag daar de groei. Toen de crisis in 2008 toesloeg waren de dieselvoorraden relatief hoog vergeleken met die van benzine", aldus de woordvoerder van NSP.

Europese benzine-export
Naast vraaguitval en voorraadeffecten spelen ook internationale handelsstromen van benzine en diesel een rol.

Terwijl het Europese wagenpark de afgelopen jaren steeds meer is verdieseld - waarbij Nederland overigens een buitenbeentje is - rijden Amerikanen nog in groten getale op benzine.

De Verenigde Staten consumeren zelfs meer benzine dan ze in eigen raffinaderijen produceren en doen structureel een beroep op elders geproduceerde benzine. Per dag gaat het om circa één miljoen vaten die worden verscheept richting de VS, onder meer vanuit de regio Rotterdam-Antwerpen.

Amerikaanse zomertrek
De Amerikaanse verbruikspiek van benzine valt traditioneel in het zomerseizoen. Dan stappen Amerikanen massaal in de auto voor langere vakantieritten.

Marktexperts vroegen zich de afgelopen maanden af in hoeverre de recessie de Amerikaanse zomervraag naar benzine zou raken. Recente geluiden over economische lichtpuntjes worden inmiddels ook op brandstofmarkten opgepikt.

Analist Chris Vowden van het Britse energiebureau Platts ziet sinds enkele weken een opleving in het Europees-Amerikaanse zeetransport van benzine en brandstofadditieven. Dat is uiteraard van belang voor de benzinevoorraden die beschikbaar blijven voor de Europese markt.

"De vraag naar Europese benzine trekt aan, waarbij de Verenigde Staten de drijvende kracht vormen", stelde Vowden afgelopen woensdag 13 mei in een podcast.

De kans dat benzine en dieselprijzen op korte termijn naar elkaar toe kruipen wordt zodoende kleiner. "Zeker nu het gevoel begint te leven dat het dieptepunt van de crisis achter de rug is, ligt een stijging van benzineprijs de komende maanden voor de hand", stelt de woordvoerder van tank- en opslagbedrijf NSP. "Dit sluit overigens niet uit dat de dieselprijs ook een beetje klimt, als de industriële activiteit aantrekt omdat bedrijven hun voorraden beginnen aan te vullen."

Verdieseling
Voor de langere termijn is het koffiedik kijken. Volgt in 2010 opnieuw een terugslag van de economie, zoals sommige economen vermoeden, dan krijgt de zakelijk gedreven dieselvraag een tik.

Anderzijds is het wagenpark van nieuwe diesels de afgelopen jaren gestaag gegroeid in Europa. Van de nieuw verkochte auto's had in 2008 53 procent een dieselmotor, becijferde de Europese club van autoproducenten Acea. Zet die trend door, dan hebben raffinaderijen de extra dieselcapaciteit binnen afzienbare tijd weer hard nodig.